یکی از مشکلاتی که برخی از باغداران گردو در زمینه ی پرورش نهال گردو با آن مواجه میشوند توقف رشد درختان گردو است، توقف رشد درختان گردو تنها به کاهش رشد و یا توقف رشد شاخه ها بسنده نکرده و قطعا کاهش میزان باردهی را در پی خواهد داشت و این موضوعی است که باغداران را دچار نگرانی میکند.
در رابطه با میزان رشد درختان باید گفت هر درختی که در شرایط مساعد رشدی قرار داشته باشد طبیعتا رشد و در نهایت باردهی مناسبی نیز خواهد داشت اما اختلال در هر یک از شرایط رشدی میتواند سبب کاهش رشد و یا حتی توقف رشد و کاهش میزان باردهی شود.
بنابراین توقف رشد درختان گردو میتواند دلایل متعددی داشته باشد که در این مقاله با بررسی آنها به چگونگی رفع این مشکلات نیز خواهیم پرداخت.
فاکتورهای رشدی که اختلال در آنها سبب توقف رشد میشود:
نور یکی از مهمترین فاکتورهای رشدی درختان میوه است، درختان میوه با دریافت نور خورشید میتوانند فتوسنتز کرده و رشد و باردهی کنند، چنانچه نور کافی در سنین بالاتر به درختان نرسد درختان قطعا دچار کاهش و یا توقف رشد خواهند شد.
در زمان کاشت درختان میوه به ویژه درختان گردو باید فاصله به گونه ای تنظیم شود که در زمان بلوغ با توجه به ارتفاع و حجم تاج پوشش این درختان بر روی هم سایه اندازی نداشته باشند، این موضوع به قدری با اهمیت است که در مورد ارقام مختلف فاصله ی کاشت به طور جداگانه ذکر میشود.
البته در زمینهای شیبدار به دلیل ساعات آفتابی بیشتر میتوان فاصله را کمتر کرد اما به طور کلی و معمولا درختان گردو به دست کم 7 متر فاصله از هم نیاز دارند تا بتوانند در دوره ی رشد و باردهی که نیاز به دریافت نور بیشتری دارند نور مورد نیازخود را تامین کنند.
برخی ارقام گردو ذاتا کم رشد هستند، در صوتی که در زمان خرید نهال اطلاعات اولیه به شما درست داده نشده باشد و یا نهال شناسنامه دار خریداری نکرده باشید ممکن است نهالی را به شما فروخته باشند که با نهالی که انتظارش را دارید متفاوت بوده و این نژاد گردو رشد کمتری دارد، در این مورد باید عنون کرد که چنانچه درخت گردو ذاتا کم رشد باشد در صورت برخورداری از شرایط بهینه میتواند باردهی مطلوب خود را داشته باشد و جای نگرانی است.
دانستن این نکته در رابطه با عمق ریشه ی درخت خالی از لطف نیست که بدانید عمق و گستره ی ریشه ی درخت با تاج پوشش آن مطابقت داشته و این دو علت و معلول یکدیگر هستند، به گونه ای که اگر شرایط رشد تاج پوشش مناسب نباشد ریشه توسعه پیدا نمیکند و یا برعکس اگر شرایط رشد ریشه محیا نباشد قطعا تاج پوشش درخت متناسب با حجم ریشه رشد خواهد کرد و حتی ممکن است با توقف رشد ریشه توقف رشد تاج پوشش اتفاق بیوفتد.
یکی از عواملی که بر روی رشد ریشه تاثیر گذار است نوع بافت خاک است،در زمان احداث باغ گردو توصیه میشود نوع بافت خاک زمین مورد نظر را تعیین کرده و در صورت نیاز آن را اصلاح کنید، به طور روتین باغداران باید نمونه خاک را جهت بررسی به آزمایشگاه تجزیه خاک ارسال کرده و چنانچه بافت خاک مناسب نبود در صورت امکان بافت خاک را با کمک گرفتن از مشاورین اصلاح کنند، در صورت مناسب نبودن و اصلاح نشدن بهتر است از کاشت درختان گردو صرفنظر کرد.
زمینهایی که خاک بسیار سنگین با میزان بالای رس دارند و یا زمینهای کوه پایه ای که دارای سنگلاخ و یا بستری از سنگ در یک عمق مشخصی هستند، رشد ریشه ی مطلوبی ندارند در زمینهای سنگین رشد ریشه بسیار محدود و کند است و شما از همان ابتدای کاشت درختان متوجه کندی رشو و در سن بالاتر با نیاز بیشتر درختان برای رشد ریشه ممکن است شاهد توقف رشد درختان باشید.
در زمینهای سنگلاخی اما در ابتدا ممکن است شاهد رشد خوب باشید اما به یکباره رشد درخت متوقف میشود و این نشان دهنده ی آن است که ریشه ناگهان به سطح نفوذ ناپذیر برخورد کرده و در نهایت رشد درخت متوقف شده است.
عامل بسیار مهم دیگری که در میزان رشد ریشه و متعاقبا در میزان رشد درختان گردو تاثیر گذار است میزان شوری و اسیدیته ی خاک است، خاکهای با میزان شوری بالا و همینطور خاهای قلیایی سبب کند شدن و یا توقف رشد ریشه شده و در نهایت این موضوع سبب توقف رشد درختان میشود.
شوری و یا اسیدیتهی خاک با اندازه گرفتن میزان آن باید قبل از کاشت نهال گرو اصلاح شود و پس از کاشت نهال به دلیل محدودیت در عملیات خاکورزی این کار بسیار دشوار و یا حتی غیر ممکن است،بنابراین در زمان کاشت نهال گردو این مشکل را حتما با انجام آزمایش خاک شناسایی و برطرف نمایید.
راه حل: همانطور که گفت شد درمان کردن شوری و قلیایی بودن خاک پس از کاشت درختان گردو کار دشواری است اما با استفاده از کودهایی مانند هیومیک اسید و یا استفاده از اسیدهای کشاورزی مانند اسید سولفوریک، انفوریک اسید و فسفریک اسید در آب آبیاری میتوانید تا حدی این مشکل را دست کم در محدوده ی رشد ریشه بر طرف نمایید، لازم به ذکر است که استفاده از این اسیدها در سیستم قطره ای مشکل را برطرف نکرده و نیاز به آبیاری سنگین دارید.
استفاده از ترکیب اسیدی در کودها نیز میتواند علاوه بر برطرف کردن نیاز غذایی درختان در اصلاح بافت خاک بسیار مناسب باشد به عنوان مثال برای تامین ازت درختان گردو از ترکیب آمونیومی استفاده کنید چرا که با داشتن 4 هیدروژن مثبت آزاد خاصیت اسیدی داشته و حالت قلیایی خاک را تا حدی اصلاح میکند.
شاید برای شما جالب باشد دانستن این موضوع که شوری آب اهمیت بسیار بیشتری از شوری خاک دارد و میتواند محدودیت در رشد و یا حتی توقف در رشد درختان ایجاد کند، لازم به ذکر است که شوری آب و یا حتی شوری خاک بر روی برگ درختان علائم خاصی ایجاد میکند که میتوان به راحتی آن را تشخیص داد، شوری آب و شوری خاک سبب سوختن حاشیه ی برگ درختان شده و همین امر سبب کاهش سطح سبزینه و کاهش رشد می شود.
در نظر داشته باشید که کمبود پتاسیم نیز در درختان سوختگی حاشیه ی برگ درست مانند شوری خاک ایجاد میکند بنابراین برای اینکه بدانید دقیقا مشکل از کجاست نمونه ای از آب، خاک و برگ درختان را برای تجزیه به آزمایشگاه ارسال کنید و عملیات اصلاحی و رفع ایرار را با توجه به نوع مشکل انجام دهید.
برای رفع مشکل شوری آب تنها راه حل پیدا کردن منبع آب شیرین و یا استفاده از دستگاه آب شیرینکن است که البته پیدا کردن منبع آب شیرین بهتر و به صرفه تر و همینطور عملی تر خواهد بود، درختان گردو آب شور را اصلا تحمل نمیکنند بنابراین قبل از احداث باغ گردو نسبت به توانایی خود برای تامین آب شیرین اطمینان حاصل کنید.
کمبود عناصر غذایی یکی دیگراز مهمترین عوامل محدود کننده ی رشد درختان گردو است، به طور کلی توصیه میشود قبل از احداث باغ گردو نسبت به اندازه گیری میزان عناصر موجود در خاک اقدام کرده و قبل از کاشت گردو میزان عناصر موجود در خاک را با استفاده از کودهای مناسب به حد مورد نیاز و مناسب برسانید.
کوتاهی کردن در تامین عناصر غذایی درختان سبب میشود درختان با افزایش سن و نیاز بیشتر به عناصر با کمبود مواجه شده و طی یک الی دو سال شاهد کاهش رشد و حتی توقف رشد درختان باشید.
درگیری درختان گردو با آفات مختلف میتواند سبب کاهش و یا توقف رشد درختان گردو شود، آفات و بیماریهایی که توقف رشد ایجاد میکنند در دو دسته قرار میگیرند، دسته ای از آفات و بیماریهایی که به برگ درختان حمله کرده و با کاهش سطح سبزینه در برگ درختان گردو سبب توقف رشد درختان میشوند و دسته ی دوم آفات و بیماریهایی که به ریشه حمله کرده و با کاهش رشد ریشه سبب کاهش و یا توقف رشد درختان گردو میشوند.
آفات و بیماریهای برگی: آفات و بیماریهای برگی مانند شتهها، کنهها، آنتراکنوزگردو، سرخشکیدگی های ناشی از سوسکهای چوبخوار و پوستخوار و یا عوامل بیمارگر مانند ورتیسیلیوم همگی با کاهش سطح سبزینه در برگ درختان گردو سبب کاهش و توقف رشد درختان میشوند.
برای اینکه تشخیص دهید با چه عاملی برخورد دارید و یا حتی در صورت درگیری مخلوط سهم هر کدام چقدر است باید از کارشناسان کمک گرفته و مشکل آفت و یا بیماریرا بر طرف کنید، با رفع این مشکل رشد درختان عادی خواهد شد.
دسته ی دوم آفات و بیماریهای مربوط به ریشه: این آفات و بیماری ها شامل آفاتی مانند سوسک پوستخوار طوقه، کرم سفید ریشه خوار گردو و عامل قارچی بیماری پوسیدگی طوقه و ریشه مانند فایتوفتورا و یا قارچ عسلی است، برای رفع مشکل توقف رشد با عامل بیماری طوقه و ریشه باید حتما این مشکلات را با استفاده از راهکارهای زراعی و شیمیایی در یک برنامه مدیریت تلفیقی برطرف نمایید.
لازم به ذکر است که مشکل آفت و یا بیمارهای طوقه و ریشه دلیل بسیار با اهمیت تری در توقف رشد درختان هستند، در واقع اولین مشکلی که باید به آن شک کرد و در صدد رفع آن برآمد مشکلات ریشه و طوقه است.
مورد دیگری که میتواند کاهش و یا توقف رشد درختان گردو را ایجاد کند نداشتن برنامه ی منظم آبیاری است، برنامه ی آبیاری باید نظم داشته باشد،برخی از باغداران که سیستم آبیاری غرقابی استفاده میکنند گمان میکنند اگر دفعه ی قبل از حجم آب بیشتر استفاده کرده اند فاصله ی آبیاری را میتوانند بیشتر در نظر بگیرند در صورتی که بسته به نوع بافت خاک اینگونه نبوده و با نداشتن دور آبیاری منظم درختان دچار تنش آبی میشوند.
در تنش آبی بافت خاک تاثیر بسیار مهمی دارد، در بافت خاک سبک آب به سرعت به عمق خاک نفوذ میکند و در صورتی که هنوز درختان ریشه عمیق نداشته باشند و کم سن باشند بنابراین آب از دسترس درختان خارج میشود، در بافت خاک سنگین هم آب به سختی نفوذ کرده و درختانی که سن بیشتر و ریشه عمیق تر دارند به میزان آب کافی دسترسی ندارند.
برای رفع این مشکل دو راهکار وجود دارد، یکی اینکه قبل از احداث باغ گردو باید حتما بافت خاک را به سمت بافت سبک تا کمی سنگین و یا لومی اصلاح کنید که مشکل خاک بسیار سبک و یا بسیار سنگین در جذب آب را نداشته باشید، راه حل دیگر اینکه از سیستم آبیاری قطره ای استفاده کنید تا تنظیم دور و میزان آبیاری به طور دقیق برای شما مقدور باشد.
یکی دیگر از شرایطی که ممکن است سبب محدودیت و یا توقف رشد درختان گردو شود شرایط محیطی نامناسب استف برخورد کردن با سرما زدگی بهاره در ارقامی که نسبت به سرمای بهاره مقاوم نیستند، گرمای شدید آفتاب در منطقه ای که انتظار آن را نداشته و رقم مقاوم به گرما را انتخاب نکرده باشید هم سبب کاهش و یا توقف رشد درختان گردو میشود.
درختان گردو به عنوان درختان معتدله نیاز سرمایی خاص خود را دارند که باید در زمان خرید نهال گردو به این موضوع توجه داشته باشید چنانچه نیاز سرمای درخت بالا باشد اما در منطقه ی شما زمستان توانایی تامین این میزان نیاز سرمایی را نداشته باشد درختان گردو با توقف رشد مواجه خواهند شد، بنابراین در زمان خرید نهال باید به نیاز آب و هوایی درخت و همینطور تطابق داشتن آن با شرایط آب و هوایی منطقه ی مورد نظر خود اطمینان داشته باشید.
شرایط جغرافیایی مانند ارتفاع محل از سطح دریا در میزان رشد درختان تاثیر زیادی دارد، این فاکتور باید حتما در زمان قیمت نهال گردو با توجه به سطح ارتفاع منطقه ی مورد نظر شما از سطح دریا در نظر گرفته شود و رقمی از گردو انتخاب شود که سازگاری بیشتری با آن ارتفاع خاص داشته باشد، در نظر نگرفتن این موضوع میتواند دلیلی بر توقف رشد درختان گرو باشد.
جمع بندی:
دریافتید که عوامل متعددی ممکن است توقف رشد درختان گردو را ایجاد کنند، در شرایطی ممکن است مجموعه ای از عوامل دست به دست هم داده و ایجاد مشکل کنند، برای برخورد نکردن با مشکل توقف رشد درختان گردو توصیه میشود که حتما با دریافت مشاوره و راهنمایی در زمان احداث باغ گردو باغ خود را اصولی احداث کرده و از بسیاری از این مشکلات جلوگیری نمایید.
در صورت مواجه شدن با مشکل توقف رشد درختان گردو باید تک تک عوامل یاد شده بررسی شود تا دلیل قطعی آن مشخص و با برطرف کردن آن درختان به رشد معمولی ونرمال خود برگردند.
نظرات کابران