اگر کارنامه باغتان را سال‌به‌سال مرور کنید، می‌بینید نتیجه هر فصل، حاصل تصمیم‌هایی است که در فصل قبل درباره پیشگیری از پوسیدگی گرفته‌اید؛ یعنی اصلاح، از الان و با تصمیم‌های کوچک شروع می‌شود نه از فصل برداشت. در این راهنما دقیقا همان تصمیم‌ها را اولویت‌بندی کرده‌ایم تا بدانید کجا شروع کنید. و اگر زمینه‌سازی برای سالهای بعد را جدی می‌گیرید، بررسی قیمت روز نهال بادام قبل از فصل کاشت، تصمیم شما را اقتصادی‌تر می‌کند.
بیماری شبه قارچی پوسیدگی طوقه و ریشه:
این بیماری در اثر حمله‌ی شبه قارچ فایتوفتورا به طوقه و قسمت ابتدایی ریشه‌ی درختان میزبان اتفاق می‌افتد، قارچ فایتوفتورا یک قارچ خاکزاد بوده و در قسمت بیست سانتی متری بالای خاک مستقر می‌شود، بافت طوقه و ابتدای ریشه درخت گردو که در این عمق خاک وجود دارند و با خاک در تماس هستند با حمله‌ی این شبه قارچ درگیر خواهند شد.
چرخه بیماری پوسیدگی فایتوفتورایی ریشه و طوقه:
این بیماری به سه فرم میسیلیوم، ااوسپور و یا زئوسپور در خاک تا زمان کاشت گیاه حساس وجود خواهند داشت، البته مقاوم ترین فرم‌های قارچ در خک ااوسپور بوده که می‌تواند شرایط نامساعد محیطی مانند زمستان‌های بسیار سرد را تحمل کند، پس از مساعد شدن شرایط دمایی، رسیدن رطوبت و آب آبیاری به آنها و کاشت درختان حساس این ااوسپورها جوانه زده و تولید اسپورانژیوم‌هایی مملو از زئوسپور می‌کنند.
زئوسپور به معنای اسپور متحرک بوده و اسپورها به واسطه‌ی داشتن تاژک می‌توانند در آب شنا کنند به همین دلیل به آنها متحرک می‌گویند، این ویژگی داشتن اسپور متحرک است که از این بیماری یک بیماری خطرناک ساخته است.
زئوسپورها حرکت کرده و خود را به ریشه و طوقه‌ی درختان می‌رسانند و پس از اتصال به بافت ریشه و طوقه وارد بافت گیاه می‌شوند، در اینجا لازم است بدانید خسارتی که به ریشه وارد شده است مانند آسیب جوندگان، کرم سفید ریشه، آسیب بیل و دیگر ابزار کشاورزی راه ورود این زئوسپورها را هموارتر می‌کند، علاوه بر این زخم در ریشه تولید ماده ای می‌کند که باعث تحریک جوانه زنی ااوسپورها در خاک می‌شود.
زئوسپورها همچنین می‌توانند بر اثر پاشیده شدن آب آبیاری به روی برگ درختان، برگ و میوه را نیز آلوده کرده و باعث ایجاد سوختگی در برگ درختان گردو می‌شوند.
در شرایط نامساعد محیطی و با فرا رسیدن زمستان اسپورهای موجود در خاک تولید ااوسپور کرده و به فرم مقاوم در خواهند آمد.
علائم بیماری پوسیدگی فایتوفتورایی طوقه و ریشه گردو:
دانستید که شبه قارچ‌های عامل بیماری به طور عمده به ناحیه‌ی ریشه و طوقه درختان آسیب وارد می‌کنند، طوقه و ریشه محل غذا رسانی به درخت از طریق خاک بوده و درختان بیشتر عناصر غذایی وحیاتی خود را از طریق ریشه دریافت می‌کنند، بنابراین اولین علائم آلودگی درختان به صورت ضعف و زردی نمایان می‌شود، شدت این علائم در حدی است که ممکن است باغدار گمان کند درختان دچار ضعف تغذیه شده اند و در پی رفع کمبود عناصر غذایی به فکر کود دهی بیشتر بیوفتد اما در کمال تعجب مشاهده خواهد کرد که حتی با استفاده از کود علائم بر طرف نمی‌شود.
با پیشرفت بیماری علائم ممکن است به صورت سوختگی برگها به صورت لکه‌های بزرگ و تیره از حاشیه به سمت مرکز و یا در مرکز به وجود بیاید و علاوه بر آن شاهد علائم کم برگ و باری و زردی و پژمردگی درختان باشید، ریزش میوه‌های جوان و برگها از دیگر علائم این بیماری بوده که با پیشرفت بیماری در قسمت طوقه و ریشه ظاهر خواهد شد.
روش‌های انتقال بیماری پوسیدگی طوقه و ریشه:
این بیماری خاکزاد بوده و مهمترین منبع انتقال آن خاک است، با انتقال خاک آلوده از منطقه‌ی آلوده به منطقه‌ی سالم منتقل می‌شود، این بیماری همچنین از طریق آب آبیاری که از منطقه ای با خاک آلوده عبور می‌کند به منطقه‌ی سالم منتقل می‌شود، یکی از مهمترین مسیر‌های انتقال بیماری به باغ ورود نهال با خاک آلوده به این قارچ است، در صورتی که خاک نهال تازه کاشته شده آلوده باشد و آبیاری باغ هم به شیوه‌ی آبیاری کرتی باشد این بیماری زئوسپورهای خود را در آب آبیاری آزاد کرده و درختان سالم را نیز آلوده خواهد کرد.
عوامل شدت دهنده به خسارت بیماری پوسیدگی فیتوفتورایی طوقه و ریشه درختان گردو:
کنترل پیشگیرانه بیماری پوسیدگی طوقه و ریشه:
روش‌های کنترل بیماری:
در صورت مبتلا شدن درختان به بیماری پوسیدگی طوقه و ریشه باید در صدد کنترل این بیماری بر بیایید، برای کنترل این بیماری دو سری عملیات باید انجام شود، دسته‌ی اول عملیاتی که برای جلوگیری از گسترش بیماری باید انجام داد و سری دوم عملیاتی که برای کنترل بیماری در درخت بیمار باید انجام شود.
عملیاتی که برای جلوگیری از گسترش بیماری باید انجام داد:
کنترل درمانی بیماری پوسیدگی طوقه و ریشه درختان گردو:
کرم سفید ریشه خوار:
گاهی اوقات بادید علائم زردی و کم برگ وباری پای طوقه و ریشه را حفر کرده و تنها متوجه علائم پوسیدگی در ریشه‌های رویی و قسمت بالایی ریشه درخت می‌شوید اما در قسمت طوقه هیچگونه علائم پوسیدگی مشاهده نمی کنید، در اینجا باید متذکر شد که این بیماری نمی تواند پوسیدگی فایتوفتورایی باشد چرا که فایتوفتورا قسمت طوقه را نیز صد در صد آلوده می‌کند.
این نوع پوسیدگی در اثر حمله‌ی قارچ‌های ساپروفیت به زخم ناشی از جویده شدن ریشه توسط کرم سفید ریشه ایجاد شده است، در این صورت باید بدانید عمده‌ی خسارت به وسیله‌ی قارچ ایجاد نشده است بلکه در اثر حمله‌ی کرم سفید ریشه بوده و با کمی زیر و رو کردن خاک اطراف ریشه میتوانید لاروهای درشت وسفید رنگ این آفت را مشاهده کنید، در این مورد باید نسبت به کنترل آفت با استفاده از به دام انداختن حشرات کامل در خردادماه با استفاده از تله فرمونی و یا از بین بردن لارو با استفاده از یخ آب زمستانه و یا آب آبیاری مخلوط با سم مورد نظر اقدام کنید.
این بیماری به وسیله‌ی قارچ Armilaria mellea ایجاد می‌شود، نام این بیماری نشان دهنده‌ی آن است که این بیماری ایجاد پوسیدگی روی ریشه‌ی درختان هسته دار مانند آلو، آلبالو، زردآلو، گیلاس، شلیل و گوجه سبز می‌کند اما متاسفانه در سالهای اخیر در مناطق مختلف کشور مانند استان‌های شیراز و قزوین و سمنان روی درختان دانه دار و یا گردو و نهال بادام گزارش شده است، این بیماری روی گردو در استان فارس گزارش شده است.
علائم این بیماری به صورت پوسیدگی سفید رنگ روی طوقه، یقه و ریشه درختان بیمار مشاهده می‌شود، بنابراین در بسیاری از موارد پوشش سفید رنگ در قسمت یقه یعنی قسمت روی خاک از تنه‌ی درخت نیز مشاهده می‌شود، در این بیماری علائم سرخشکیدگی، زود رسیدگی میوه و ریزش برگ و میوه مشاهده می‌شود، علائم یکسان با بیماری فایتوفتورا نیز ایجاد می‌کند که شامل زردی و ضعف درختان بیمار می‌شود.
از مهمترین علائم این بیماری سبز خشک شدن درختان در اواسط فصل تابستان و در مواجهه با هوای گرم تابستان است، در صورتی که پوست یقه و طوقه تراشیده شود به وضوح پوشش سفید رنگ قارچ قابل مشاهده خواهد بود.
پوسیدگی سفید رنگ به مرور تغییر رنگ داده و در ابتدا قهوه ای و در انتها تیره رنگ می‌شود، در برخی موارد نفوذ قارچ به بافت آوندی می‌تواند ایجاد علائم شانکر در تنه‌ی رختان کند، در نهایت نما ریشه و یا علامت ریسه‌های بند کفشی شکل اطراف طوقه و ریشه نیز به راحتی قابل منشاهده است.
علاوه بر این علائم ممکن است در کنار ریشه‌ی درخت در پاییز و پس از بارندگی کلاهک قارچ شبیه به قارچ خوراکی بروید.
نحوه‌ی انتقال و ایجاد بیماری این قارچ نیز مانند قارچ فایتوفتورا است، این قارچ نیز خاکزاد بوده و از طریق خاک آلوده و یا از طریق نهال با خاک آلوده وارد باغ می‌شود، مایه‌ی اولیه‌ی قارچ می‌تواند تا صد سال درون خاک باقی بماند. که در خرید نهال بادام می تواند تاثیر گذار باشد.
به محض کاشت گیاه میزبان شروع به فعالیت کند، شدت بیماری در باغاتی با آبیاری سنگین و همینطور درختانی که ضعف تغذیه دارند بیشتر بوده و در ارقام حساس ممکن است منجر به مرگ درخت نیز شود، معمولا در مناطق مرطوب و پر باران بیشتر درختان می‌توانند درگیر این بیماری شوند، برای کنترل این بیماری استفاده از ارقام مقاوم و کاشت درختان در خاک بدون آلودگی بیشترین و بالاترین اهمیت را دارد.
نکته‌ی دوم در کنترل این بیماری آبیاری درختان به حد نیاز است، درختان آلوده را باید از خاک درآورد و آنها را سوزاند، فراموش نکنید مایه‌ی اولیه‌ی بیماری تا صد سال در خاک باقی می‌ماند بنابراین استفاده از دشمنان طبیعی برای از بین بردن مایه‌ی اولیه‌ی بیماری در خاک و عدم استفاده‌ی بی رویه از سموم شیمیایی به منظور حفظ جمعیت دشمنان طبیعی مانند قارچ تریکودرما بسیار ضروری است.
پیش از هر تصمیمی میتوانید قیمت نهال گردو را از کارشناسان نهالستان استعلام کنید.
کلام آخر:
دانستید که سه عامل مهم در ایجاد پوسیدگی ریشه درختان گردو می‌تواند موثر باشد، اولین و مهمترین آنها که فراگیری بیشتری نیز دارد قارچ فایتوفتورا است، در مورد عوامل ایجاد کننده‌ی پوسیدگی کنترل میزان آبیاری و آبیاری درختان بسته به نیاز و نه بیشتر از نیاز بسیار اهمیت دارد، این بیماری‌ها خاکزاد بوده و از کاشت درختان با پایه‌ی حساس در خاک باید جلوگیری کرد، ضمن اینکه در کاشت ارقام پیوندی بسیار دقت کنید که قسمت پیوند خورده با فاصله‌ی زیاد از سطح خاک قرار بگیرد چرا که در یک رقم پیوندی قسمت پیوند در بیشتر مواقع به بیمار شدن حساس است. که میتوانید در قیمت نهال بادام و تغییرات قیمت تاثیر گذار باشد.
چطور بفهمید در مسیر درست هستید؟ چند نشانه ساده اما قابل اعتماد وجود دارد. رشد رویشی یکنواخت و بدون جهش‌های عجیب، اولین نشانه سلامت است؛ جهش ناگهانی معمولا عدم تعادل را نشان می‌دهد. دوم، رنگ و حالت برگها در میانه فصل؛ برگ سالم نه زرد می‌زند و نه پژمرده می‌شود. سوم، ثبات در فصل بعدی: کاری که امسال درست انجام شده، سال بعد خودش را با کیفیت بهتر نشان می‌دهد. اگر این نشانه‌ها را ببینید، مسیرتان درست است و فقط باید تداوم داشته باشید. و اگر نشانه‌ها برعکس‌اند، زودتر وارد عمل شوید؛ در باغ، تاخیر همیشه گران‌تر از اصلاح است.
تاثیرش مستقیم و قابل مشاهده است؛ وقتی پیشگیری از پوسیدگی درست انجام شود، درخت منابعش را به سمتی می‌برد که محصول باکیفیت تولید کند. در باغ‌هایی که این کار را منظم انجام می‌دهند، هم کمیت و هم کیفیت میوه به‌مرور بهتر می‌شود و چرخه باردهی یک‌درمیان کم‌رنگ می‌شود.
اکثر کارها با ابزار معمول باغبانی قابل انجام است؛ مهم‌تر از ابزار، نظم و ثبت اطلاعات است. یک دفتر ساده که در آن تاریخ کارها و واکنش درخت را بنویسید، بیشترین تاثیر را دارد. برای کارهای تخصصی‌تر مثل تشخیص دقیق بیماری، مشورت با کارشناس هزینه کمتری از آزمون‌وخطا دارد.
بله؛ ارقام زودرس و دیررس زمان‌بندی متفاوتی دارند و واکنششان به شرایط هم یکسان نیست. قبل از هر برنامه‌ای، رقم درخت خود را دقیقا بشناسید و بر همان اساس زمان‌بندی کنید. اگر رقم باغتان را نمی‌دانید، یک عکس از میوه و برگ برای کارشناس بفرستید تا از روی مشخصات، رقم را مشخص کند.
در بیشتر موارد بله، فقط هزینه و زمانش بیشتر می‌شود. اول عامل اصلی را درست تشخیص بدهید و بعد به‌صورت مرحله‌ای اصلاح کنید؛ اصلاح یکباره و پرفشار معمولا درخت را استرس‌زار می‌کند. از این به بعد هم ثبت منظم وضعیت باغ را جدی بگیرید تا دفعه بعد زودتر ببینید.
برنامه‌ریزی برای پیشگیری از پوسیدگی نیازمند شناخت دقیق رقم و اقلیم است؛ اگر نیاز به راهنمایی دارید، از تجربه کارشناسان باغی کمک بگیرید. صفحه برتر نهال هم نقطه شروع خوبی برای مقایسه گزینه‌هاست.
نظرات کابران