دلایل بسیار زیادی هستند که ممکن است خشک شدن تدریجی یا ناگهانی درختان زرد آلو را ایجاد کنند در این مقاله شما را با برخی از مهم ترین دلایل خشک شدن درختان زرد آلو و علائم آن و همچنین نحوه ی شناسایی و کنترل آنها آشنا خواهیم کرد، چنانچه درختان زرد آلویی دارید که در حال خشک شدن هستند به شما توصیه می شود این مقاله را تا انتها مطالعه کرده و با مقایسه ی علائم درختان خود با علائم ذکر شده در این مقاله متوجه نوع مشکل درختان خود شده و برای بر طرف کردن آن اقدامات لازم را انجام دهید.

دسته ی اول معضلاتی که منجر به خشکشدن درختان زرد آلو می شوند آفاتی هستند که ریشه، طوقه و یا سرشاخه های زرد آلو را مورد حمله قرار می دهند،در ادامه به بررسی همه ی این عوامل می پردازیم

دسته ی اول: آفات ریشه، طوقه و ساقه:

  • سوسک شاخک بلند رزاسه:

این آفت حشره ای از راسته ی سخت بالپوشان می باشد، این حشرات سوسکهایی با بدن کشیده و شاخکهای بلند می باشند که همانطور که از نام آنها پیداست تمامی گیاهان اعضای خانواده ی گلسرخیان از جمله زرد آلو را مورد حمله قرار می دهند، این آفت یک نسل در سال دارد و در طی این یک نسل حشرات کامل پس از ظاهر شدن در بهار و جفتگیری تخم خود را در کنار جوانه ی انتهایی به ویژه در راس شاخه های جوان سال جاری قرار می دهند، لاروهای ریز و زرد رنگ آفت از کنار جوانه انتهایی وارد بافت ساقه های جوان شده و از مرکز شاخه تغذیه می کند.

این آفت در کل سال و طول زمستان درون شاخه به سمت پایین حرکت کرده و هرچه به سمت پایین تر می رود درشت تر شده و قدرت تغذیه از شاخه های قطور تر را نیز به دست می آورد.

از بارزترین علائم این آفت این است که در مسیر حرکت لارو به سمت پایین شاخه، سرشاخه ها سبز خشک می شوند، این علائم در طی چند سال متوالی می تواند کل درخت را در بر گرفته و در مورد نهالهای جوان حتی ممکن است شاهد خشک شدن کل درخت باشید.

برای کنترل این آفت بهترین کار هرس شاخه های سبز خشک شده می باشد، باغداران باید این شاخه ها را هرس کرده و در جایی بیرون از باغ بسوزانند، هرس سرشاخه ها بهتر است از چند سانتی متر پایین تر از قسمت خشک شاخه بریده شود که لارو درون شاخه وجود دارد.

شکار و جمع آوری حشرات بالغ نیز در برخی شرایط تاثیر گذار خواهد بود، راهکار دیگر برای کنترل خسارت این آفت تقویت درختان زرد آلو می باشد، کود دهی و آبیاری درختان سبب می شود خسارت این آفت به درختان کمتر باشد و شاید برای شما جالب باشد بدانید این آفت بیشتر درختان ضعیف و تحت تنش را مورد حمله قرار می دهد، از راه های انتقال این آفت پرواز حشرات کامل به باغات سالم و همینطور خرید نهال آلوده می باشد، توصیه می شود در خرید نهال سالم و گواهی شده نهایت دقت را به خرج دهید.

  • کرم خراط:

یکی دیگر از آفات تاثیر گذار بر روی سیستم آوندی درختان زرد آلو که به ویژه شاخه های جوان را مورد حمله قرار می دهد آفت کرم خراط است، این آفت که در بیشتر مناطق زرد آلو کاری کشور وجود دارد از طریق نهال آلوده و یا انتقال حشرات کامل به باغات سالم منتقل می شود، حشرات کامل پروانه هایی از راسته بال پولکداران می باشند که در حالت حشره ی کامل تغذیه ای از درختان ندارند اما لارو این آفت طی دو سال طول زندگی خود در طول شاخه حرکت کرده و باعث خشک شدن و ریزش برگ و میوه ی درختان آلوده می شود.

برای کنترل این آفت در درجه ی اول بهتر است با خرید نهال سالم جلوی ورود آفت به باغ را بگیرید، در درجه دوم با تقویت درختان میزان شدت خسارت را پایین آورده و در نهایت با کنترل حشرات بالغ در زمان ظهور آنها در فصل بهار با استفاده از تله های فرمونی و محبوس کردن لاروها درون سوراخها با استفاده از بستن ورودی سوراخ روی شاخه و استفاده از سموم مناسب برای از بین بردن لارو درون شاخه ها می توان آفت را کنترل کرد، البته بهترین راهکار استفاده از تله های فرمونی و همینطور تقویت درختان می باشد.

  • کرم سفید ریشه:

از آنجایی که عمده ی خسارت این سوسکها در مرحله ی لاروی به ریشه ی درختان وارد می شود بنابراین در درجه اول درختان با سن کم و سیستم ریشه ای ضعیف و یا درختان ضعیف با سیستم ریشه ای محدود به صورت خشک شدن بخشی یا همه ی درختان آلوده خسارت را نشان خواهند داد، لذا دلیل دیگری برای خشک شدن نهال زردآلو مبتلا شدن به این آفت می باشد، برای اطمینان از حضور این آفت می توانید بخشی از خاک کنار درخت را زیر و رو کرده و در صورت وجود این آفت لاروها که نسبتا درشت هم هستند را ببینید.

حشره ی کامل این آفت در خرداد ماه با ظاهری درشت، بالهای قهوه ای و لکهای سفید روی شاخه های درختان قابل مشاهده بوده و با استفاده از تله نوری به دلیل نور گرا بودن به راحتی شکار می شوند.

این آفات می توانند با کودهای کاملا نپوسیده و همراه با خاک نهال آلوده وارد باغ می شوند، همچنین حشرات کامل در خرداد می توانند پرواز کنند و به باغات سالم برسند، برای کنترل این آفت از کنترل شیمیایی در خاک برای از بین بردن لاروها، کنترل شیمیایی علیه حشرات کامل در زمان ظهور آنها در اواخر خرداد ماه و همینطور جلوگیری از ورود آفت با کود نپوسیده و نهال آلوده می باشد، در صورت درگیر شدن با تقویت درختان و کمک به توسعه ی ریشه ها به زنده ماندن درختان و جبران ریشه های خسارت دیده کمک کنید.

دسته ی دوم بیماریهای عامل خشک شدن درختان زرد آلو:

  • پوسیدگی طوقه و ریشه:

این بیماری که تحت عنوان گموز و یا انگومک نیز شناخته می شود با در گیر کردن ریشه های ابتدایی و طوقه ی درختان و پوساندن آنها مانع از رسیدن آب و مواد معدنی به شاخساره ها شده و در نهایت باعث خشک شدن درختان می شود، این بیماری مرگ و خشک شدن آنی ایجاد نمی کند بلکه طی چند سال و به طور تدریجی باعث خشک شدن درختان می شوند، علائم این بیماری در ابتدا به صورت ضعف و زردی و به تدریج با توسعه ی بیماری و آلوده شدن بافت مرکزی تنه ی درخت در نهایت باعث خشک شدن درختان می شود، عامل بیماری شبه قارچهای متعلق به راسته ی Oomycetess می باشند، این شبه قارچها با تولید ااو سپور های تاژک دار همراه با آب آبیاری از مناطق آلوده به مناطق سالم منتقل می شود، این بیماری همراه با نهال و خاک آلوده به باغ سالم منتقل می شود، عامل بیماری گموز بیشتر اوقات درختان ضعیف را مورد حمله قرار می دهد و بنابراین در صورت رسیدگی و کود دهی نامناسب به باغ باید بدانید باغ شما به زودی رو به زوال می رود، استفاده از سیستم آبیاری غرقابی دلیل دیگری بر تشدید توسعه ی بیماری می باشد و بنابراین توصیه می شود در باغات تازه احداث شده از سیستم آبیاری قطره ای استفاده کنید و یا در باغات قدیمی بهتر است درختان آلوده را به لحاظ آبیاری از بقیه ی رختان جدا کرده و قرنطینه کنید، در نهایت کنترل شیمیایی درختان با تراشیدن ناحیه ی پوسیده ی طوقه و کشیدن سم با آن قسمت و همینطور استفاده از سمومی مانند متالاکسیل مانکوزب در آب آبیاری می تواند به کنترل آن کمک کند.

  • نماتدهای بیمارگر:

نماتد ها گونه های مختلفی از موجودات کرمی شکل هستند که از طریق ریشه های مویین وارد سیستم ریشه ای گیاه شده و با سرقت مواد غذایی جذب شده از ریشه در سیستم انتقال مواد غذایی به درخت ایجاد مشکل می کند، شدت علائم درختان بیمار با توجه به سن و قدرت دفاعی گیاهان متفاوت است، اما به طور کلی درختان بیمار در ابتدا علائمی شبیه به کمبود مواد غذایی نشان داده، زرد و ضعیف می شوند، باردهی درختان کاهش پیدا کرده، دچار ریزش یرگ و میوه شده و در درختان خیلی ضعیف و یا در درختان جوان ممکن است شاهد خشک شدن درختان باشیم، اولین و مهمترین راه ورود این بیماری به باغ خرید نهال آلوده می باشد و پس از آن انتقال خاک آلوده به باغ و یا حتی راه رفتن باغداران و یا کارگران در باغ آلوده و سپس راه رفتن آنها در باغ سالم می تواند سبب انتقال نماتد به وسیله ی کفش شود، بنابراین با کنترل ورود این نماندها می توانید از خسارت این بیماری فرار کنید اما چنانچه درختان به این بیماری مبتلا شده باشند با کنترل شیمیایی می توانید نماتد ها را درون خاک و یا سیستم ریشه ی درختان از بین ببرید، برای این کار ابتدا باید از وجود نماتد در خاک و یا سیستم ریشه ای درخت مورد نظر اطمینان حاصل کنید بنابراین با فرستادن نمونه ای از خاک اطراف ریشه های مویین درخت به آزمایشگاه کلینیک گیاهپزشکی از وجود آنها اطمینان حاصل پیدا کرده و سپس با استفاده از نماتد کشهای مجاز در سیستم آبیاری این بیماری را کنترل کنید، لازم است بدانید نماتد ها به کندی در خاک حرکت می کنند و بنابراین چنانچه سیستم آبیاری قطره ای باشد انتقال بیماری درون خاک به کندی اتفاق می افتد اما اگر آبیاری غرقابی باشد به شرعت درون خاک جا به جا شده و درختان سالم را نیز درگیر می کند.

  • پژمردگیهای آوندی:

بیماری پژمردگی آوندی از طریق قارچهای آوندی نظیر فوزاریوم و ورتیسیلیوم ایجاد می شود، این قارچها که خاکزی هستند به طور عمده از طریق خاک و نهال آلوده وارد منطقه و باغ جدید می شوند و پس از ورود به باغ از طریق آب آبیاری در سیستم آبیاری غرقابی به سایر نقاط باغ منتقل می شوند، قارچهای بیمارگر در خاک به فرم استراحت باقی می مانند و در صورت برخورد با آب و همینطور مواد ترشح شده از ریشه تحریک شده، جوانه زوده و به سرعت وارد ریشه می شوند از آنجا وارد سیستم آوندی شده و با تکثیر در سیستم آوندی باعث انسداد آوند ها می شود، اولین علائم بیماری به صورت پژمردگی درختان در طول روهای گرم تابستان نمایان می شود اما نکته ی جالب اینجاست که با آبیاری به سرعت از حالت پژمردگی خارج شده و دوباره روز بعد پژمرده می شود، در صورت ادامه پیدا کردن بیماری به تدریج با به طور ناگهانی با توجه به سن و قدرت درختان شاهد خشک شدن درختان خواهیم بود، چنانچه یکی از شاخه های خشک شده را ببرید شاهد حلقه ی قهوه ای در کامبیوم مرکزی ساقه خواهید بود که این علامت نشان دهنده ی بافتهای مرده در اثر حضور قارچ عامل بیماری می باشد، در مورد کنترل این بیماری باید گفت به دلیل حرکت بیماری به سمت بالا و نفوذ در آوندها کنترل کمی سخت خواهد بود، در واقع بهترین راه برای کنترل بیماری پیشگیری از وقوع بیماری با خرید نهال زرد آلو سالم یا انتقال خاک سالم به باغ می باشد، اما اگر درختی آلوده شد در ابتدا سعی کنید با تقویت درختان با کودهای مورد نیاز ایمنی درخت را افزایش داده و سپس با استفاده از سموم سیستمیک سعی کنید عامل را درون سیستم آوندی از بین ببرید.

دسته سوم تنشهای غیر زیستی یا محیطی:

  • تنش آبی

تنش آبی تنها به معنای آبیاری نکردن درختان نیست بلکه نظم نداشتن در آبیاری است که سبب ایجاد تنش در درختان می شود، لازم به ذکر است که نظم نداشتن در آبیاری تنها به صورت مستقیم باعث خشک شدن درختان نشده بلکه با ایجاد ضعف در درخت آن را برای ابتلا به انواع آفات و بیماریها آماده کرده و سبب خسارت شدید از جانب عوامل زیستی نیز می شود، توصیه می شود با اجرای سیستم آبیاری قطره ای نظم در آبیاری را به خوبی مدیریت کرده و از اتلاف منابع آبی نیز جلوگیری کنید.

  • تنش تغذیه ای:

کمبود مواد غذایی در دو دسته کمبود عناصر پر مصرف و کمبود عناصر کم مصرف قرار می گیرد، جالب است بدانید کم مصرف بودن عنصر به معنی بی اهمیت بودن آن نبوده و تنها به معنای میزان کم نیاز درختان به آنها می باشد، کمبود عناصر غذایی در درختان زرد آلو در ابتدا منجر به خشک شدن نشده و تنها با علائم ضعف، زردی، ریزش برگ،میوه و یا شکوفه ها خود را نشان می دهد اما دنباله دار شدن کمبودهای غذایی می تواند به مرور زمان با ایجاد ضعف در درختان و آلوده شدن به انواع آفات و بیماریها درختان به ناگاه خشک شوند.

علائم کمبود مواد غذایی با یک لایه همپوشانی ضعیفی که دارند علائم مختص خود را داشته و می توان بر اساس نوع علائم نوع کمبود را مشخص کرد اما در صورتی که نمی توانید علائم را تشخیص دهید توصیه می شود با انجام آزمایش تجزیه خاک و برگ و مطابقت دادن آنها بر هم متوجه شوید چه عناصری در خاک وجود ندارد و چه عناصری بر خلاف اینکه وجود دارد جذب نشده و در نهایت برای اینکه جذب شوند نیاز به چه اصلاحی در بافت خاک وجود دارد.

  • تنش شوری:

در برخی مناطق که آب و یا خاک شور باشد با افزایش نمک در خاک به صورت تدریجی و طی چند سال ممکن است سبب خشک شدن درختان شود، علائم شوری در خاک به صورت خشک شدن حاشیه برگ به سمت داخل بوده که ممکن است با کمبود برخی عناصر مانند پتاسیم اشتباه شود اما افزایش شوری در خاک به تدریج سبب خشک شدن درختان می شود، برای تعیین شوری خاک و اینکه بدانید آیا میزان شوری قابل تحمل است یا خیر باید نمونه ای از خاک را به آزمایشگاه تجزیه ی خاک بفرستید.

کلام آخر:

با مطالعه ی این مقاله دریافتید که دلایل متعددی هستندکه می توانند سبب خشک شدن درختان زرد آلو شوند و قیمت نهال زردآلو پایین می شود اما تنها توجه به علائم، شدت خشک شدن، نوع خشک شدن و نحوه ی پیشرفت خشک شدن در درخت می تواند ما را به سمت تشخیص نوع عامل خشک شدن درختان هدایت کند.