باغداری حرفه ای و یا به اصطلاح باغداری مدرن و پیشرفته تنها راه انجام باغداری پر سود و اقتصادی است در یک باغداری حرفه ای باغداران تلاش می کنند تا تمام مواردی که می تواند به نوعی باعث هدر رفت سرمایه و تحمیل هزینه ی زیاد بر دوش انها شود جلوگیری کنند تا در نهایت سود بیشتری از باغداری عاید آنها شود، در این مقاله تمام مواردی را که رعایت نکردن آنها می تواند خسارت آفرین و مشمول هزینه باشد را به شما متذکر شده و راه جلوگیری از صرف هزینه در این راه را با آموزش اصل باغداری حرفه ای به شما می آموزیم.

انتخاب زمین نامناسب:

در بسیاری از موارد باغداران بدون اینکه خود اطلاع داشته باشند تنها با انتخاب زمین نامناسب و احداث باغ در یک چنینی زمینی سالیان سال هزینه ی باغداری را روی دوش خود تحمیل کرده و در نهایت پس از چند سال متوجه می شوند باغداری برای آنها سودی ندارد.

زمین مناسب برای احداث باغ باید از نظر ویژگیهای زیر قبل از احداث باغ مورد بررسی قرار بگیرد:

  • خاک مناسب:

خاک مناسب اولین شرط باغداری حرفه ای و اصولی است، خاکهای بسیار شور و یا خاکهای با بافت بسیار سنگین و یا بسیار سبک برای کاشت اغلب درختان باغی مناسب نیستند، در صورت کاشت درخت در این گونه خاکها حتی بهترین ارقام هم نمی توانند باردهی مطلوبی داشته باشند، در برخی موارد شدت شوری و یا نامناسب بودن بافت خاک به حدی است که حتی اصلاح پذیر هم نیست.

قبل از احداث باغ باید با مشورت گرفتن از یک فرد متخصص و انجام آزمایش از خاک ببینید که آیا خاک این زمین برای کاشت درختان باغی مناسب است یا خیر، اگر مناسب نیست آیا اصلاح پذیر است یا خیر و یا در صورت قابلیت اصلاح هزینه های اصلاح خاک را در نظر گرفته و با توجه به بودجه ی خود برای راه اندازی و احداث یکباغ آن زمین را برای احداث باغ خود انتخاب نمایید.

علاوه بر بافت خاک میزان عناصر غذایی خاک قبل از خرید نهال نیز در باغداری حرفه ای در نظر گرفته می شود، در باغداری حرفه ای اصل و بنا بر باردهی بیشتر و زود هنگام تر است و بنابراین هر اقدامی که منجر به زود بارده شدن درختان و باردهی بیشتر آنها شود به نفع باغدار خواهد بود.

در راستای رسیدن به هدف باردهی بیشتر و زود هنگام تر حاصلخیز بودن خاکقبل از کاشت نهال اهمیت بسیاری داردف در این زمینه می توانید با تکیه بر نتیجه همان آزمایش آنالیز خاک که قبلا برای بافت خاک انجام داده بودید میزان عناصر موجود در خام را نیز تعیین کرده و با توجه به میزان نیاز خاک به عناصر غذایی کودهای مورد نیاز را قبل از کاشت نهال به خاک اضافه کنید.

اضافه کردن کودهای آلی و دامی مطابق با نیاز خاک نیز سبب افزایش حاصلخیزی خاکمی شود،درنظر داشته باشید که حاصلخیز بودن خاک تنها به معنای عناصر غذایی فراوان نیست بلکه نفوذپذیری و زهکشی مناسب داشتن نیز از شرایط حاصلخیز بودن حاک است، خاکی که بافت سنگین و زهکشی ناقص داشته باشد اما از نظر عناصر غذایی فقیر نباشد را نمی توان خاک حاصلخیز قلمداد کرد.

  • شیب نامناسب زمین:

شیب داشتن زمین برای احداث باغ یک نکته ی مثبت در نظر گرفته می شود چرا که نسبت به زمینهای مسطح شما مجاز به کاشت تعداد درخت بیشتری در زمین شیبدار هستید، اما این شیب یک حد مجاز دارد و زمینهای با شیب زیاد معمولا برای احداث باغ به صورت حرفه ای توصیه نمی شوند، همچنین جهت شیب با توجه به جهت وزش باد غالب منطقه نیز باید در نظر گرفته شود، چنانچه جهت وزش باد غالب با جهت شیب همخوانی نداشته باشد ممکن است در همان سال اول پس از کاشت نهال مشکل از جا در آمدن نهالها را در اثر یک طوفان در پی داشته باشد.

انتخاب نهال میوه و رقم نامناسب:

انتخاب درخت میوه برای احداث باغ یک کار حرفه ای و اصولی در باغداری حرفه ای است، انتخاب نهال شامل دو مرحله یکی انتخاب نوع میوه و دیگری انتخاب رقم میوه است که هر کدام شرایط و ضوابط خاص خود را در یک باغداری حرفه ای دارند.

انتخاب نوع درخت میوه:

در انتخاب نوع درخت میوه باید شرایط آب و هوایی و موقعیت جغرافیایی را در نظر بگیرید و مطابق با این دو فاکتور اقدام به انتخاب نوع درخت میوه مناسب کنید، به عنوان مثال در یک باغداری حرفه ای هیچگاه باغداران اقدام به انتخاب درختان میوه گرمسیری برای مناطق سردسیر و یا بالعکس درختان میوه سردسیری و معتدله برای مناطق گرمسیر نمی کنند.

درختان گرمسیر تاب تحمل سرمای زمستان در مناطق سردسیر و درختان معتدله تاب تحمل گرمای تابستان در مناطق گرمسیر را ندارند.

بافت خاک هم در انتخاب نوع درخت میوه موثر است به عنوان مثال با وجود اینکه پسته در خاک با شوری بالا به خوبی رشد می کند و به باردهی می رسد اما اغلب درختان میوه در خاک با شوری بالا رشد خوبی نداشته و از بین می روند.

بنابراین فاکتورهای مختلفی در انتخاب نوع میوه موثر بوده و در یک باغداری حرفه ای باید نوع درخت میوه دقیقا متناسب با شرایط اقلیمی، جغرافیایی و بافت خاک منطقه ی مورد نظر شما انتخاب شود.

انتخاب نوع و رقم درخت میوه:

انتخاب نوع رقم درخت میوه موضوع بسیار با اهمیتی در احداث یک باغ حرفه ای است، در این قسمت به فاکتورهای موثر بر انتخاب نوع رقم مناساسب در باغداری حرفه ای اشاره خواهیم کرد.

  • شرایط اقلیمی:

تمام ارقام یک نوع درخت میوه قابلیت رشد در بازه ی دمایی یکسانی ندارند، به عنوان مثال در شرایطی که اغلب ارقام درختان گردو مخصوص مناطق سردسیر و یا معتدل هستند برخی ارقام مانند پکان و یا گردو رقم پالیز تیپ 6 توانایی رشد در گرمای ابستان مناطق گرمسیر را دارند یا حتی در مورد ارقم معتدله و سردسیر نیز برخی قدت تحمل یخبندان مناطق خیلی سرد را داشته و برخی قدرت تحمل سرما را تا حد مشخصی داشته و یخبندان را تحمل نمی کنند.

  • ارتفاع از سطح دریا:

ارتفاع از سطح دریا فاکتور موثر دیگری بر باردهی مطلوب درختان میوه است، ارتفاع مناسب از سطح دریا برای ارقام مختلف یک نوع میوه با هماختلاف دارد بنابراین در زمان انتخاب رقم مناسب برای کاشت در منطقه ی خود باید تناسب ارتفاع منطقه از سطح دریا با رقمی که انتخاب می کنید را در نظر داشته باشید.

  • نیاز سرمایی:

درختان میوه گرمسیری برای شکوفایی و باردهی بهتر نیاز به سپری کردن سرما ندارند، اما درختان میوه معتدله برای شکوفا شدن و همینطور افزایش مقاومت در برابر سرما نیاز به سپری کردن تعداد ساعت مشخص سرمای زیر هفت درجه سانتی گراد دارند، جالب است بدانید این میزان نیاز سرمایی در بین ارقام یک نوع درخت میوه متفاوت بوده و بنابراین با توجه به اقلیم هر منطقه و توانایی در تامین نیاز سرمایی هر منطقه مناسب برای کاشت ارقام خاصی از یکنوع درخت میوه است.

  • مقاومت و یا حساسیت رقم:

ارقامی که نسبت به شرایط نامساعد زیستی و یا غیر زیستی حساست داشته باشند در یک باغداری حرفه ای انتخاب مناسبی نخواهند بود، شرایط غیر زیستی و محیطی مانند سرما و گرما تاثیر زیادی در باردهی درختان می گذارند و چنانچه با توجه به اقلیم منطقه رقمی که به این شرایط حساس باشد را انتخاب کرده باشید به باردهی مطلوب نمی رسید.

سرما زدگی بهاره یکی از این شرایط است که در اغلب مناطق رخ می دهد و ارقام حساس به سرما زدگی بهاره ارقامی هستند که زود گل می دهند در مقابل ارقام دیر گل نسبت به سرمازدگی بهاره مقاوم بوده و انتخاب حرفه ای برای احداث باغ در مناطقی هستند که با سرمازدگی بهاره مواجه می شود.

شرایط نامساعد زیستی مانند حمله ی آفات و بیماریها هستند، در هر منطقه تعدادی آفت و بیماری به صورت غالب در آن منطقه وجود خواهد داشت و حتی با وجود مراقبت شدید باغ درگیر این آفات و بیماریها خواهد شدف در صورت انتخاب ارقام حساس رختان به مرور و در طی سالهای پس از احداث باغ مورد آسیب قرار گرفته و خسارت می بیند.

ارقام حساس به آفات و بیماریها معمولا ارقام پربارده و زود بازده تجاری هستند که روی پایه ی مقاوم پیوند نخورده باشند و به صورتهای بذری و یا قلمه تکثیر شده باشند، این ارقام به دلیل به دست آورن باردهی حداکثری مقاومت خود را از دست داده اند و تنها راه استفاده از این ارقام پیوند زدن آنها روی ارقام مقاوم و بومی نسبت به آفات و بیماریها خواهد بود.

  • میزان و زمان باردهی:

در باغداری حرفه ای استفاده از ارقام کم بازده توجیه اقتصادی نخواهدداشت،به عنوان مثال در شرایطی که شما می توانید رقم گردویی را انتخاب کنید که از یک هکتار زمین زیر کشت در سال یازده الی سیزده تن محصول برداشت کنید دلیلی ندارد که از رقم با باردهی دو تن در هکتار استفاده کنید.

علاوه بر میزبان باردهی زمان شروع باردهی را نیز باید در باغداری حرفه ای برای صرفه جویی در هزینه ها در نظر گرفت، هر چه ارقام زود بازده تر باشند باغداران زود تر به بهره برداری اقتصادی مد نظر خود دست پیدا می کنند.

اجرای سیستم آبیاری:

یکی دیگر از موضوعاتی که در باغداری حرفه ای باید به آن توجه ویژه داشت اجرای سیستم آبیاری مناسب است، اجرای سیستم آبیاری غرقابی در ابتدای کار هزینه ای برای باغداران ندارد اما در طول سالیان سال باردهی درختان تاثیری که در انتقال بیماریهای خاکزاد دارد و همینطور میزانی آبی که در اثر تبخیر یا جاری شدن در قسمتهای غیر هدف هدر می رود و باید بابت آن هزینه شود بسیار بیشتر از اجرای سیستمهای آبیاری نوین در ابتدای تاسیس باغ خواهد بود.

بنابراین در باغداری حرفه ای به هزینه ی اجرای سیستم آبیاری نوین در باغ توجه نمی شود و بهترین و مناسبترین سیستمهای آبیاری نوین قبل از کاشت نهال اجرا می شود، معمولا اجرای سیستم ابیاری قطره و یا بابلر برای باغات میوه بسیار مناسب هستند.

کاشت نهال انتخاب شده در زمین مورد نظر:

در یک باغداری حرفه ای قبل از آماده سازی زمین نوع و رقم درخت میوه انتخاب شده و سپس با توجه به نیازهای آن رقم درخت آماده سازی زمین نظیر خاکورزی، کود دهی و حفرچاله انجام می شود.

حفر چاله در یک باغداری حرفه ای باید با فواصل و عمق مناسب نسبت به رقم انتخاب شده انجام شود، حجم ریشه در هر رقم نهال متفاوت است، از طرفی میزان رشد هر رقم درخت از نظر ارتفاع و حجم تاج متفاوت است، بنابراین به منظور توسعه ی ریشه مناسب و همینطور دریافت نور کافی در زمان بلوغ و در نهایت رسیدن به راندمان حداکثری باید فاصله و عمق چاله ها به درستی تعیین شود.

اجرای حرفه ای مراحل داشت و برداشت درختان میوه در باغات نوین:

مراحل داشت شامل عملیات باغبانی می شود که پس از کاشت نهال تا به ثم رسیدن درختان و حتی در زمان باردهی درختان انجام می شود، این مراحل شامل آبیاری، کود دهی، هرس، سم پاشی و برداشت میوه است.

آبیاری:

در زمان خرید نهال باید نیاز آبی رقمی را که انتخاب کرده اید از کارشناسان نهالستان جویا شوید، هر رقم درخت با توجه به فصل و سن نیاز آبی متفاوتی دارد، در صورتی که سیستم آبیاری قطره ای را انتخاب کرده باشید می توانید میزان، دور و حجم آبیاری را به درستی تنظیم کرده و بدون ایجاد اختلال آبیاری را به درستی انجام دهید.

کود دهی:

اهیمت کود دهی در زمان پس از کاشت نهال بسیار زیاد است، در باغداری حرفه ای به دلیل کود دهی قبل از کاشت نهال نیازی به کوددهی تا به بار نشستن درختان نبوده و درختان معمولا درست در زمان مقرر به بار می نشینند، پس از شروع باردهی استفاده از انواع کودهای آلی تقویت کننده مانند اسید هیومیک، فروت ست و یا آمینو اسیدها به باردهی بهتر درختان کمک می کند.

علاوه بر این کودها در باغداری حرفه ای با توجه به رشد درختان و کمبود عناصر غذایی در خاک باید نسبت به رفع کمبود عناصر غذایی پیش از آنکه علائم کمبود خود را در برگها نشان دهد و خسارت وارد کند برطرف شود، برای اینکار نیز باغداران حرفه ای خود را ملزم به انجام دوره ای خاک و برگ هر چند سال یک مرتبه می کنند و بر اساس آن نیاز درختان را به صورت چالکود و یا محلول پاشی و یا استفاده از کود در آب آبیاری تامین می کنند.

سم پاشی:

امرورزه در باغداری حرفه ای کنترل آفات و بیماریها منوط به استفاده از سموم نبوده و در کشاورزی پایدار سم پاشی جایگاه بالایی ندارد، سم پاشی تنها در صورت ضرورت و در صورت طغیان آفت و یا بیماری خاص آن هم با استفاده از سموم ایمن برای موجودات غیر هدف انجام می شود.

کنترل آفات و بیماریها باید قبل از حضور آنها در باغ به صورت اقدامات زراعی پیش گیرانه، انجام اقدامات پیش آگاهی برای اطلاع از زمان دقیق حضور آفت و یا بیماری در باغ و در نهایت انجام اقدامات زراعی برای کنترل آفت و بیماری انجام خواهد شد.

در صورتی که همه این اقدامات انجام شد اما باز هم آفت و یا بیماری از کنترل خارج شده و طغیان پیدا کرد باید اقدام به سم پاشی نمود.

هرس:

در باغداری حرفه ای هرس یکی از اصول باغبانی بسیار با اهمیت است که در صورت درست انجام شدن و در زمان صحیح انجام شدن علاوه بر اینکه سبب افزایش باردهی درختان می شود بلکه می تواند یک اقدام کنترلی در جهت کنترل آفات و بیمارها بوده و مانع از افزایش و طغیان آنها شود.

برداشت میوه:

در باغداری حرفه ای عملیات برداشت در صورت امکان با ماشینهای برداشت انجام شده و در غیر این صورت کارگران تمام دقت خود را به خرج می دهند که کمترین آسیب را حین برداشت به شاخ و برگ درختانوارد کنند.

کلام آخر:

شته‌ها می‌توانند آفات خسارتزایی در باغات تحت تنش و درختان ضعیف باشند اما در صورتی که درختان قوی باشند این آفات از هر گونه‌ای که باشند نمی‌توانند به خوبی مستقر شوند، بنابراین با مدیریت صحیح آبیاری و تغذیه باغ و انتخاب ارقام مقاوم بهتر است از ابتلا به این آفت پیشگیری کنید تا اینکه در صورت ابتلا بخواهید به فکر سمپاشی باشید.