خیلی از مشکلاتی که سر فصل در باغ بلوبری سراغتان می‌آیند، برمی‌گردند به یک موضوع واحد: تکثیر درست. مشکل اینجاست که بیشتر توصیه‌های موجود یا کلی‌اند یا به اقلیم ما نمی‌خورند؛ برای همین تصمیم‌گیری سخت می‌شود. این مطلب را طوری چیده‌ایم که هم منطق کار را بفهمید و هم بدانید دقیقا از فردا صبح چه کاری انجام بدهید. و نکته پایانی که همیشه می‌گوییم: کیفیت فروش نهال بلوبری اولیه، سقف نتیجه را مشخص می‌کند.
روشهای تکثیر مختلفی برای گیاهان و درختان میوه ی مختلف وجود دارد اما هر گیاه با توجه به فیزیولوژی خاص خود تنها از طریق یک یا چند روش خاص قابلیت تکثیر خواهد داشت، در رابطه با تکثیر بلوبری سه روش عمده و بسیار پر استفاده و البته ارزان وجود دارد که در این بخش به شرح جزئیات این سه روش تکثیر خواهیم پرداخت:
تکثیر از طریق بذر روشی است که در ذات هر گیاه قرار داده شده تا به وسیله ی آن بتواند به راحتی بقای خود را در طبیعت تضمین کند، در مورد بلوبری نیز تکثیر از طریق بذر یکی از روشهای رایجی است که می توان از آن استفاده کرد، روش تکثیر بذری دو ایراد مهم دارد، اول اینکه زمان بر بوده و این روش تکثیر حدود 5 ماه زمان نیاز دارد تا نهال تولید شده قابل انتقال به محل جدید باشد و ایراد دیگری که به این روش تکثیر وارد است این است که نهال تولید شده از این طریق ممکن است کاملا شبیه به رقم مادری نباشد و از لحاظ برخی از خصوصیات موفولوژیکی درختچه و یا میوه با پایه ی مادری متفاوت باشد چرا که گرده افشانی می تواند در زمان تشکیل بذر در ژنوتیپ مادرری ایجاد تغییر کند که به این امر تفرق صفات گفته می شود.
برای تکثیر نهال بلوبری از طریق بذر زمانی که میوه ی بلوبری رسید و آماده ی برداشت شد میوه را از درخت جدا کرده و آن را تقریبا سه ماه درون یخچال با دمای 4 درجه قرار دهید، این سرما دهی به جدا شدن راحت تر بذر از گوشت میوه و همچنین سپری شدن سرمای مورد نیاز برای جوانه زنی و جوانه زنی سریعتر کمک می کند.
پس از حدود سه ماه میوه ها را از داخل یخچال بیرون آورده و با له کردن میوه و خیساندن آنها، بذور را از گوشت میوه جدا کنید، بذرهای جدا شده را درون گلدان با خاک مناسب کاشته و روی بذر را با خاک برگ و پیت ماس بپوشانید، سطح رویی خاکرا با اسپری آب پاشی کرده و در مکانی دور از نور مستقیم خورشید و سرما و گرمای هوای بیرون قرار دهید تا جوانه بزند.
جوانه زدن بذرهای بلوبری حدود 1 ماه زمان می برد و پس از جوانه زنی زمانی که گیاهچه های ایجاد شده ارتفاعی تقریبا معادل 5تا 7 سانتی متر پیدا کردند می توانید آنها را به زمین اصلی منتقل کنید، در نظر داشته باشید که دمای مناسب برای جوانه زدن بذور 15 تا 25 درجه بوده و زمانی که میوه را داخل یخچال قرار می دهید تا زمانی که گیاهچه آماده ی انتقال می شود حدود 5 ماه زمان برده و گیاهچه معمولا در زمستان قابل انتقال است، با توجه به شرایط آب و هوایی منطقه ی خود گیاهچه را انتقال دهید و یا اجازه دهید بزرگتر شود و سپس در اوایل بهار اقدام به انتقال نهال کنید.
برای تکثیر نهال بلوبری از طریق قلمه بهتر است درختچه ای سالم و عاری از آفت و یا بیماری را انتخاب کرده و از شاخه های یک ساله با قطر کمتر از یک سانتی متر قلمه هایی با طول 15 سانتی متر جدا کنید، قلمه گیری بهتر است در اواخر زمستان تا اوایل بهار انجام شود، قلمه های گرفته شده را باید در گلدانی حاوی ترکیب خاک مناسب مانند مخلوط شن درشت و پیت ماس بکارید، در صورتی که شرایط کاشت را ندارید می توانید قلمه ها را در سه ماه درون پیست ماس مرطوب نگهداری کنید، انتهای قلمه را خراش داده و پس از قرار دادن درون محلول ریشه زا درون گلدان بکارید.
در بسیاری از نهالستانها و مراکز فروش نهال بلوبری از روش تکثیر قلمه برای تولید نهال بلوبری استفاده می شود چرا که در این روش مشکل تفرق صفات وجود نداشته و نهال تولید شده کاملا شبیه به پایه ی مادری خواهد بود و از طرفی روشی است که بر عکس روش تکثیر بذری با سرعت بیشتری منجر به تولید نهال خواهد شد.
نوعی دیگر از قلمه گیری در مورد بلوبری وجود دارد که در آن از چوبهای نرم و سال جاری برای قلمه گیری استفاده می شود، توجه داشته باشید که چوب نرم مناسب قابل خم شدن است اما اگر بیش از اندازه خم شود خواهد شکست، طول قلمه ی چوب نرم بیشتر از چوب سخت بوده و در این نوع قلمه گیری بهتر است طول قلمه 25 تا 30 سانمتی متر باشد، قلمه چوب نرم حدود 6 تا 8 هفته پس از کاشت ریشه داده و سبز می شود که از نظر زمانی زودتر از چوب سخت ریشه دهی صورت می گیرد.
برخی از درختان و درختچه ها هر ساله پاجوش تولید می کنند و می توان از همین پاجوشها برای تکثیر و تولید نهال جدید از آنها استفاده کرد، بلوبری نیز از آن دسته درختچه هایی است که هر سال پاجوش تولید می کند، پاجوشها متصل به سیستم ریشه ای پایه ی مادری بوده و برای جدا کردن آنها باید با دقت پاجوش را از سیستم ریشه ای جدا کرد به طوری که بخشی از ریشه برای پاجوش باقی بماند، پاجوشهای دو ساله را که به اندازه ی کافی رشد کرده و آماده ی رشد به صورت مستقل باشند را به آرامی از گیاه مادری جدا کنید، برای جداسازی پاجوش نیز اواخر زمستان تا اوایل بهار زمان مناسبی خواهد بود.
در این روش تکثیر نیز مشکل تفرق صفات وجود نداشته و نهال تولید شده کاملا شبیه به پایه ی مادری خواهد بود.
با هر روشی که اقدام به تکثیر و تولید نهال بلوبری کنید باید نکات مهم زیر را در نظر داشته باشید:
گیاه مادری باید عاری از هر گونه آفت و یا بیماری باشد، در مورد روش تکثیر پاجوش باید دقت داشته باشید که پایه ی مادری آلوده به نماتد و یا بیماریهای قارچی و شبه قارچی ریشه و طوقه نباشد و پاجوش نیز سالم و عاری از آفت و یا بیماری باشد، در مورد دو روش دیگر نیز اطمینان داشتن از سلامت پایه ی مادری اهمیت بسیار زیادی دارد.
قلمه، بذر و یا پاجوش برای رشد و توسعه ی ریشه ی خود نیاز به خاک سبک، دارای ماده ی غذایی کم و همچنین رطوبت نسبی مناسب دارد، بنابراین در زمان کاشت قلمه بذر و یا پاجوش در بستر اول پیش از انتقال به زمین اصلی در انتخاب ترکیب خاک با بافت مناسب دقت لازم را به خرج داده و از کاشت آنها در خاک سنگین اجتناب کنید.
خاکی که برای کاشت استفاده می شود باید کاملا سالم و عاری از قارچها و شبه قارچهای آلوده کننده ی ریشه و طوقه باشد تا نهال نوپا دچار پوسیدگی ریشه و طوقه نشود.
کلام آخر:
با توجه به افزایش روز افزون محبوبیت بلوبری در بین مردم نیاز به گسترش باغات بلوبری بیش از پیش احساس می شود و باغداران می توانند از این فرصت برای کسب درآمد بیشتر بهره ببرند، در نظر داشته باشید که نوع روش تکثیر می تواند در قیمت نهال بلوبری که در نهالستانها عرضه می شود تاثیر داشته باشد و بنابراین بهتر است در زمان خرید نهال بلوبری از مشاوران و یا فروشندگان در رابطه با روشی که با آن نهال تولید شد است سوال کنید.
برای اینکه تکثیر درست از حرف به عمل برسد، این پنج قدم را در تقویم باغ خود بگذارید. اول، قبل از فصل رشد یک بازدید کامل از باغ داشته باشید و وضعیت روز اول را یادداشت کنید تا مقایسه‌های بعدی معنا داشته باشد. دوم، ابزار و مواد لازم را از قبل آماده کنید؛ نیمه‌کار ماندن کار وسط فصل، کیفیت را پایین می‌آورد. سوم، ترتیب کارها را رعایت کنید؛ جابه‌جا کردن مراحل در تکثیر درست معمولا نتیجه را بی‌اثر می‌کند. چهارم، بعد از هر مرحله یک هفته صبر کنید و واکنش درخت را ثبت کنید؛ این ثبت‌ها بعد از یک سال، نقشه راه باغ شما می‌شود. و پنجم، در پایان فصل گزارش کوتاهی بنویسید: چه کاری جواب داد، کجا باید اصلاح شود. همین ساده‌سازی، باغداران موفق را از بقیه جدا می‌کند.
بله و در باغ‌های بزرگ حتی توصیه می‌شود؛ اما واگذاری به معنای بی‌خبری نیست. برنامه و تقویم را خودتان داشته باشید، گزارش مرحله‌ای بخواهید و سر بازدیدهای کلیدی حاضر باشید. قرارداد شفاف با تعریف دقیق کارها، هم کیفیت را بالا می‌برد و هم اختلافات بعدی را حذف می‌کند.
زمان دقیق به اقلیم بستگی دارد، اما قاعده کلی این است که کار را پیش از شروع فصل رشد برنامه‌ریزی کنید و اجرا را در شرایط مساعد آب‌وهوایی انجام بدهید. در مناطق سردسیر معمولا یک تا دو هفته تاخیر طبیعی است و جای نگرانی ندارد؛ چیزی که مهم است، تاخیر بی‌برنامه در وسط فصل است.
تاثیرش مستقیم و قابل مشاهده است؛ وقتی تکثیر درست درست انجام شود، درخت منابعش را به سمتی می‌برد که محصول باکیفیت تولید کند. در باغ‌هایی که این کار را منظم انجام می‌دهند، هم کمیت و هم کیفیت میوه به‌مرور بهتر می‌شود و چرخه باردهی یک‌درمیان کم‌رنگ می‌شود.
اکثر کارها با ابزار معمول باغبانی قابل انجام است؛ مهم‌تر از ابزار، نظم و ثبت اطلاعات است. یک دفتر ساده که در آن تاریخ کارها و واکنش درخت را بنویسید، بیشترین تاثیر را دارد. برای کارهای تخصصی‌تر مثل تشخیص دقیق بیماری، مشورت با کارشناس هزینه کمتری از آزمون‌وخطا دارد.
موفقیت در تکثیر درست حاصل تکرار درست است، نه یک کار معجزه‌گر؛ برنامه‌تان را بنویسید و تا انتها اجرا کنید. و اگر در فاز شروع هستید، صفحه نهال میوه برای انتخاب منبع خرید، قدم اول است.
نظرات کاربران