;

شپشک درخت هلو و زردآلو: 6 نکته قطعی برای کنترل شپشک

شپشک‌ها حشراتی مکنده هستند که با تغذیه از شیره گیاهی، درختان میوه از جمله هلو و زردآلو را ضعیف می‌کنند و در صورت بی‌توجهی، هم رشد درخت و هم کیفیت میوه را به خطر می‌اندازند. خبر خوب اینکه کنترل این آفت، اگر به‌موقع شروع شود، کاملا ممکن است و نیازی به اقدام‌های تهاجمی نیست. در این مقاله شپشک درخت هلو و زردآلو را می‌شناسیم، نشانه‌های خسارت را مرور می‌کنیم و شش نکته قطعی برای کنترل اصولی آن می‌گوییم؛ همان نکته‌هایی که باغ‌های سالم با آنها آفت را مهار نگه می‌دارند. یادتان باشد مدیریت آفت از درخت قوی شروع می‌شود و درخت قوی، از یک نهال زردآلو سالم.

آشنایی با شپشک درخت هلو

شپشک درخت هلو که آن را با نامهای شپشک توت و شپشک سفید نیز در دنیا می شناسند از جمله آفات خسارت زننده به درختان هلو در ایران است، این آفت به صورت عمده در آمریکا روی توت فعالیت کرده و به همین دلیل در این کشور آن را به نام شپشک توت می شناسند.

شپشک هلو در بیشتر نقاط کره ی زمین که دارای آب و هوای گرم و میزبانان حساس باشند فعالیت داشته و به آنها خسارت وارد می کند، شپشک توت دارای چهار سن پورگی بوده و پس از گذراندن مرحله ی شفیرگی تبدیل به حشره ی کامل شده و به صورت حشره ی کامل زمستان گذرانی می کند.

حشره ی کامل پس از گذراندن زمستان و شرایط نامساعد آب و هوا و با شروع فصل بهار شروع به تخم ریزی کرده و پوره های سن اول که دارای سه جفت پا و چشم هستند خارج می شوند، این پوره های متحرک به راحتی با باد جا به جا می شوند و به سمت درختان سالم و حساس می روند، با رسیدن به میزبانان حساس روی تنه و شاخه ها مستقر شده و شروع به تغذیه می کنند.

پوره های سن اول پوست اندازی کرده و پوره های سن دوم ظاهر می شوند، پوره های سن دوم فاقد پا و چشم بوده و کاملا در محلی که پوره ی سن اول مستقر شده و خرطوم خود را وارد کرده است ثابت باقی می مانند، پوره ها سپس شروع به تنیدن رشته های ظریفی از انتهای بدن خود می کنند که این رشته ها روی بدن آنها را به طور کامل پوشانده و به آنها سپر می گویند، این سپر می تواند آفت را از گزند شرایط نامساعد محیطی و سموم محفوظ نگه دارد.

پوره های ماده یک پوست اندازی دیگر انجام داده و پس از سه بار پوست اندازی تبدیل به حشره ی بالغ زیر سپر می شوند اما پوره های نر تنها با دو بار پوست اندازی تبدیل به حشره ی کامل شده و تغذیه ی خود از درخت را ادامه می دهند.

نسل اول این آفت معمولا به توجه به شرایط آب و هوایی هر منطقه از اواسط اردیبهشت ظاهر شده و با گذراندن سه تا چهار نسل به خواب زمستانه می رود، نسل آخر در اوایل شهریور ماه و یا در مناطقی که چهار نسل داشته باشد در آبان ظاهر می شود.

نکته ی بسیار مهم در مورد نحوه ی خسارت این آفت این است که شپشک هلو به هیچ عنوان روی برگ درختان میزبان خود مستقر نشده و عمده استقرار این آفت روی تنه و شاخه های پایینی درختان میزبان است، تشخیص حضور این آفت در باغ به هیچ عنوان کار دشواری نبوده و با مشاهده ی نقاط سفید رنگ چسبیده به تنه ی درخت می توانید متوجه حضور آفت شوید.

گسترش آفت شپشک هلو و میزبانان آن

این آفت که در سال 1345 همراه با نهال توت از اروپا وارد منطقه ی شمال ایران شد و قرنطینه را شکست توانست به سرعت روی میزبانان حساسی مانند هلو، توت، زیتون و شلیل مستقر شود و امروزه نیز بیشتر به این میزبانان خسارت وارد می کند.

دمای مناسب برای زندگی و تکثیر و تولید مثل آفت شپشک هلو دمای 30 تا 35 درجه بوده و با توجه به این که ورود این آفت به کشور از منطقه ی شمال کشور بوده امروزه این آفت یک معضل جدی در شهرهای شمالی کشور و به ویژه روی درختان میوه ی هسته دار مانند هلو و توت است، این آفت با ورود خود به کشور تهدید بزرگی برای صنعت ابریشم کشور ایجاد کرد که با مدیریت صحیح می توان این مشکل را برطرف نمود.

کنترل شپشک درخت هلو

تا به اینجای کار با آفت شپشک هلو، مناطق انتشار و نحوه ی ایجاد خسارت آن روی درختان هلو آشنا شدید اما در این بخش شما را با روش های کنترل شپشک درخت هلو مدیریت تلفیقی این آفت که شامل اقدامات باغی، شیمیایی و بیولوژیک است آشنا خواهیم کرد:

نکته ی اول: کاشت ارقام مقاوم

با توجه به وارداتی بودن آفت این که درختان میزبان مقاومت ژنتیکی به آفت نداشته و با این آفت تکامل پیدا نکرده اند سبب گسترش شدید آن شده است، بنابراین خرید نهال هلو مقاوم به آفت می تواند کمک بزرگی در راستای کنترل آفت به باغداران کند، در نظر داشته باشید که آفت قادر به استقرار روی تنه ی درختان مقاوم نبوده و برای درختان مقاوم مشکلی ایجاد نمی کند.

نکته ی دوم: تقویت درختان

تقویت درختان به معنی داشتن برنامه ی آبیاری و کود دهی منظم است که این موضوع نیز می تواند سبب تقویت دیواره ی سلولی و جلوگیری از استقرار آفت شود، در نظر داشته باشید که حتی در صورت کاشت ارقام مقاوم نداشتن برنامه ی آبیاری و کود دهی درختان شما را تبدیل به درختانی حساس در برابر آفت خواهد کرد و با توجه به بالاتر بودن قیمت نهال هلو مقاوم باغدارارن خسارت سنگین تری خواهند دید.

نکته ی سوم: رعایت فاصله ی مناسب بین درختان

با توجه به اینکه عمده پراکنش این آفت به وسیله ی باد انجام می شود بنابراین نزدیک بودن درختان به هم سبب می شود انتقال آفت با سرعت بیشتری در باغ انجام شود، باغداران می توانند در زمان احداث باغ با دریافت مشاوره از مشاوران فروش نهال هلو فاصله ی مناسب بین درختان خود را با توجه به شرایط خاص زمین و رقم درخت هلو تعیین کنند.

نکته ی چهارم: کنترل شیمیایی

در مور کنترل شیمیایی باید بدانید که تنها در زمانی که پوره های سن اول بدون سپر ظاهر می شوند شما قادر به سم پاشی هستید، این تاریخ با توجه به تعداد نسل و شرایط آب و هوایی هر منطقه متفاوت خواهد بود اما در مناطق شمالی کشور اوایل تا اواسط اردیبهشت، اوایل مرداد ماه، اوایل شهریور ماه و در صورت وجود نسل چهارم اوایل تا اواسط آبان ماه خواهد بود.

در واقع در این تاریخ ها پوره های سن اول ظاهر شده و سمپاشی با سموم شیمیایی موثر می تواند مفید باشد در زمانهای غیر از این تاریخ ها سم پاشی بی اثر بوده و تنها خسارت زیست محیطی وارد می شود، کارشناسان گیاهپزشک و یا کارشناسان حفظ نباتات در هر منطقه می توانند با توجه به شرایط دمایی و آب و هوایی آن منطقه تاریخ دقیق تری در رابطه با ظهور نسلهای حساس این آفت به باغداران ارائه کنند.

نکته ی پنجم: کنترل مکانیکی

برای کنترل آفت در زمانهایی که سپر وجود دارد و نفوذ سم انجام نمی شود می توان از کنترل مکانیکی استفاده کرد به این صورت که می توانید با یک گونی روی تنه ی درختان کشیده و شپشک‌ها را از تنه ی درختان حذف نمائید.

نکته ی ششم:کنترل بیولوژیک

کنترل بیولوژیک آفت یعنی بهره بردن از دشمنان طبیعی آفت بوده و با توجه به اینکه مراحل حساس آفت به سموم شیمیایی بسیار محدود است استفاده از این روش می تواند بسیار موثر باشد، برای بهره بردن از کمک دشمنان طبیعی افت مانند کفشدوزک نقاب دار و یا زنبور پارازیتوئید که به صورت طبیعی در طبیعت وجود داشته و نیازی به رها سازی آنها نیست کافی است از جمعیت آنها حمایت کنیم.

حمایت از دشمنان طبیعی آفات با عدم استفاده ی بی رویه از سموم شیمیایی امکان پذیر است و با استفاده از سموم شیمیایی غیر مجاز و با دامنه ی میزبانی وسیع همواره دشمنان طبیعی آفات در معرض خطر قرار می گیرند، بنابراین برای سم پاشی در باغات خود چه برای کنترل این آفت چه برای کنترل آفات و بیماریهای دیگر اصولی رفتار کرده و از سموم غیر مجاز استفاده ننمائید تا دشمنان طبیعی نیز بتوانند به راحتی در باغ فعالیت کنند.

کلام آخر

آفت شپشک در شهرهایی که مبدا ورود این آفت به ایران بوده است یعنی شهرهای شمالی کشور روی درختان میوه هسته دار از جمله هلو و زیتون بسیار خسارت آفرین شده و تنها با استفاده از روشهای مدیریت تلفیقی آفات و در واقع نکات ذکر شده در این مقاله می توانید خسارت این آفت در باغ خود را به زیر آستانه ی زیان اقتصادی برسانید، در صورت احساس نیاز به دریافت راهنماییهای بیشتر و یا بروز هر گونه سوال و خرید نهال هلو در این زمینه می توانید با کارشناسان ما در تماس باشید.

شپشک روی درخت زردآلو؛ میزبانی که نباید نادیده بگیرید

اگر باغ شما زردآلو دارد و همسایگی‌اش هلو یا توت است، پایش شپشک را جدی بگیرید؛ این آفت میزبان‌های متعددی دارد و بین درختان همسایه به‌راحتی جابه‌جا می‌شود. روی زردآلو، نشانه‌ها شبیه هلو است: برگ‌های جوان چرخیده و چسبناک، حضور مورچه‌های پرکار روی شاخه‌ها (که عسلک شپشک را می‌چینند) و در خسارت سنگین، سیاه شدن سطح برگ بر اثر قارچ دوده که روی ترشحات شیرین شپشک رشد می‌کند. همین چسبندگی و دوده است که فتوسنتز را زمین می‌گیرد و درخت را خسته می‌کند.

در باغ‌های زردآلو، سه اصل کنترل همان است که برای هلو می‌گوییم: شروع پایش از اوایل بهار و قبل از انفجار جمعیت، حفظ دشمنان طبیعی مثل کفشدوزک‌ها و زنبورهای پارازیتوئید که بخش بزرگی از شپشک‌ها را خودشان مهار می‌کنند، و اگر چاره‌ای جز سم بود، انتخاب محصول مجاز و استفاده از سموم با مکانیسم متفاوت به‌صورت چرخشی تا مقاومت ساخته نشود. آفت، معمولا درخت‌های ضعیف را زودتر پیدا می‌کند؛ درختی که از پایه سالم شروع شده باشد، کمتر گاز می‌خورد و این را هر باغدار قدیمی به شما می‌گوید.

سوالات متداول درباره زردآلو

شپشک درخت هلو چه خسارتی می‌زند؟

شپشک با مکیدن شیره گیاهی، رشد شاخه‌های جوان را متوقف می‌کند، برگ‌ها را پیچ و چسبناک می‌کند و با ترشحات شیرینش زمینه رشد قارچ دوده و جذب مورچه‌ها را فراهم می‌کند. خسارت طولانی‌مدت، ضعف عمومی درخت، کوچک ماندن میوه و افت باردهی سال بعد است.

درمان خانگی و بدون سم برای شپشک وجود دارد؟

در خسارت‌های خفیف، بله: شست‌وشوی تاج با آب پرفشار، محلول‌پاشی با صابون پتاسیم و مهم‌تر از همه حفظ کفشدوزک‌ها و زنبورهای شکارچی که کنترل‌کننده طبیعی شپشک‌اند. اما در آلودگی شدید، روش‌های خانگی کافی نیستند و باید به روش‌های تخصصی رسید؛ تاخیر در تصمیم، هزینه بعدی را چند برابر می‌کند.

بهترین زمان سمپاشی ضد شپشک کی است؟

زمان طلایی، اواخر زمستان و پیش از باز شدن جوانه‌ها است که جمعیت زمستان‌گذران را کم می‌کند؛ در فصل رشد هم هر چه زودتر از دیدن اولین کلنی‌ها اقدام کنید، کنترل آسان‌تر و مصرف سم کمتر می‌شود. در اوج گلدهی سمپاشی نکنید تا گرده‌افشان‌ها حفظ شوند و همیشه محصول مجاز و با چرخش مکانیسم استفاده کنید.

پیشگیری از آفت از یک نهال سالم شروع می‌شود؛ درختی که با پایه قوی و ریشه سالم کاشته شده، خسارت را کمتر می‌پذیرد و سریع‌تر جبران می‌کند. اگر قصد خرید نهال دارید، قبل از تصمیم با کارشناسان برتر نهال مشورت کنید و برای دیدن محصولات، صفحه خرید نهال زردآلو را ببینید.

مهندس سعید قاسمی

کارشناس تولید و فروش نهال — نهالستان برتر نهال

مهندس سعید قاسمی، مدیر و کارشناس تولید نهالستان برتر نهال است؛ مجموعه‌ای با سابقه‌ای چند دهه‌ای در تولید و عرضه نهال مثمر در میاندوآب آذربایجان غربی که تمام نهال‌های خود را با شناسنامه و کد رهگیری جهاد کشاورزی و مجوزهای رسمی ارائه می‌کند. تجربه او در انتخاب پایه و رقمِ سازگار با اقلیم‌های مختلف ایران، مشاوره احداث باغ‌های تجاری و…

تماس با کارشناسان فروش | درباره نهالستان | مجوزهای مجموعه

مقالات مرتبط

شپشک درخت هلو و زردآلو: 6 نکته قطعی برای کنترل شپشک

آشنایی با شپشک درخت هلو

گسترش آفت شپشک هلو و میزبانان آن