بسیاری از باغداران ما را از این جمله شروع می‌کنند: «هر کاری می‌کنم، جواب نمی‌گیرم». وقتی جزئیات را مرور می‌کنیم، در بیشتر موارد قضیه به بیماری‌های قارچی برمی‌گردد؛ نه به شانس و نه به آب‌وهوا. در این مطلب همان مسیر تشخیصی را که با باغداران واقعی طی می‌کنیم، برای شما نوشته‌ایم تا مشکل را درست پیدا کنید. و اگر باغ هنوز در مرحله ایده است، بازار نهال بادام را قبل از هر تصمیم مالی ببینید.
در انتخاب نوع قارچ کش مناسب باید سه عامل اصلی در نظر گرفته شود:
در ادامه به بررسی هر کدام از این موارد می‌پردازیم.
بیماری‌های قارچی به دو صورت بافت گیاه را مورد حمله قرار می‌دهند، برخی عوامل قارچی بیمارگر گیاهی به صورت کاملا داخلی درخت بادام را درگیر می‌کند به این صورت که پس از جذب به وسیله‌ی گیاه به دورن آوند و یتا بافت‌های گیاه رفته و از دسترس خارج می‌شوند در واقع از بیرون هیچ گونه دسترسی به آن وجود نخواهد داشت.
بیماری‌هایی مانند پژمردگی آوندی که اسپور قارچ پس از جذب به وسیله‌ی ریشه‌های مویین به سرعت به بافت آوند آبکش وارد شده و دیگر به طور کامل از دسترس خارج می‌شود، حتی شیوه‌ی انتقال بیمارید در این بیماریها متفاوت بوده و ممکن است از طریق ابزار هرس آلوده که با بافت آبکش آلوده تماس پیدا می‌کند منتقل شود، بنابراین برای کنترل این گونه بیماری‌های قارچی باید از سمومی استفاده کرد که به درون بافت آوند آبکش جذب شوند.
دسته‌ی دوم قارچ‌های بیمارگری که به صورت خارجی بافت میزبان را مورد حمله قرار می‌دهند مانند قارچ‌های سفیدک پودری، در مورد بیماری سفیدک پودری همانطور که می‌دانید ریشه‌ها و اسپورهای قارچ به صورت سطحی روی برگ رشد کرده، همان پودر سفید رنگی که روی برگ مشاهده می‌کنید و می‌توانید به راحتی و با دست آنها را از سطح برگ پاک کنید، اما برای تغذیه از برگ میخ‌هایی را به درون بافت پارانشیم برگ هدایت کرده و مواد غذایی داخل بافت برگ را به درون خود می‌کشند، برای کنترل این عوامل قارچی نیازی به استفاده از سمومی که به درون گیاه نفوذ کنند نیست و استفاده از سموم تماسی کفایت می‌کند
دسته‌ی دیگری از قارچ‌های بیمارگر گیاهی آنهایی هستند که یک فاز داخل سلولی و یک فاز درون بافتی دارند و بنابراین برای کنترل آنها هر دونوع سم و یا سمی که هر دو ویژگی را داشته باشد مورد استفاده قرار می‌گیرد، عوامل بیمارگری مانند عامل لب شتری هلو از این دسته بیمارگرها است، این قارچ برای آلوده کردن دیگر درختان و گسترش اندام تولید مثل غیر جنسی را به ویژه در شرایط رطوبت بالا بر روی برگ ایجاد کرده و اسپورهای قارچ با باد و باران به مناطق دیگر منتقل خواهد شد، اما در فاز پارازیتی این قارچ درون بافت گیاه نیز تکثیر شده و به دلیل تکثیر درون بافت و تغذیه قارچ از سلولهای برگ به برگ حالت تاولی و پیچیدگی می‌دهد، برای کنترل این قارچ باید از سمومی استفاده کرد که قارچ داخل و بیرون برگ را با هم کنترل کند.
در بخش پیشین به انواع توسعه و تغذیه‌ی قارچ‌های عامل بیماری گیاهی اشاره کردیم و دانستید قارچ‌ها به سه صورت بیرون بافتی، درون بافتی و یا ترکیبی از هر دو سبب ایجاد بیماری در گیاهان می‌شوند و برای کنترل آنها بهترین قارچ کش آنهایی هستند که هم روی سطح اثرکرده و هم به درون بافت گیاه نفوذ کند و بنابراین بر اساس نقطه اثر قارچ کشها سه دسته هستند:
تفاوت این دو نوع قارچ کش این است که قارچ کش تماسی تنها در قسمتی که با قارچ در تماس باشد باعث از بین رفتن ریسه‌ها می‌شود اما قارچ کش سیستمیک در محل‌های غیر از محل نفوذ نیز اثر گذاری دارد.
قارچ کشها همچنین بر اساس نحوه‌ی اثر در کنترل بیماری نیز به دو دسته‌ی قارچ کش‌های درمان کننده و یا پیشگیرانه تقسیم بندی می‌شوند، قارچ کش‌های درمانکننده به طور عمده پس از بروز بیماری مورد استفاده قرار گرفته و باعث از بین رفتن ریس‌های قارچ خواهند شد اما قارچ کش‌های پیشگیرانه قبل از ورود عامل بیماری باهدف از بین بردن اسپورهای آزاد و جلوگیری از نفوذ آنها مورد استفاده قرار می‌گیرند.
در رابطه با بحث بهترین سم برای درختان بادام در درجه‌ی اول باید بیماری‌های قارچی غالب در بادام را بررسی کرده و مناسب‌ترین قارچ کش را معرفی کنیم.
این بیماری قارچی به درون بافت برگ ومیوه نفوذ کرده و باعث ایجاد خسارت می‌شود، برای کنترل این بیماری سم پاشی محافظتی در اوایل بهار برای جلوگیری از ورود اسپورهای آزاد در هوا و یا منتقل شده با قطرات باران توصیه می‌شود، در صورت بروز آلودگی و با مشاهده‌ی اولین علاوئم بیماری سم پاشی با سموم تماسی- نفوذی بسیار موثر است، قارچ کش تماسی نفوذی را به صورت محلول پاشی مورد استفاده قرار می‌دهند و قارچ کش پس از پاشیده شدن بر روی برگ از حمله‌ی قارچ به قسمت‌های سالم جلوگیری کرده و با نفوذ به بافت برگ در تماس با قارچ داخل بافت گیاه قرار گرفته و آن را از بین می‌برد، سم پاشی با قارچ کش محافظتی در پاییز و یا زمستان به کف باغ سبب از بین رفتن فاز زمستان گذران قارچ می‌شود.
بیمای لب شتری نیز که روی درختان میوه‌ی هسته دار خسارت زیادی وارد می‌کند بر اثر حمله‌ی یک قارچ ایجاد می‌شود، این قارچ وارد بافت پارانشیم برگ شده و با تکثیر و تغذیه ایجاد بد شکلی در برگ می‌کند، پس از اینکه برگ را به طور کامل آلوده کرد از بافت برگ خارج شده و اسپورهای خود را در هوا آزاد می‌کند، بنابراین این قارچ یک فاز داخلی و یک فاز بیرونی روی برگ تولید می‌کند که با استفاده از سموم سیستمیک برای کنترل فاز داخلی و استفاده از سموم حفاظتی و تماسی برای کنترل فاز بیرونی و سطحی می‌توان آن را به خوبی کنترل کرد.
بیماری لکه آجری بادام:
این بیماری قارچی به وسیله قارچی تولید می‌شود که وارد بافت برگ درخت بادام شده و با تغذیه از پارانشیم برگ تولید لکه‌هایی آجری شکل می‌کند، در پاییز برگ‌های آلوده کف باغ ریخته و در آنجا زمستانگذرانی می‌کننت اما در بهار پس از مساعد شدن شرایط محیطی و دمایی اندام‌های تکثیری قارچ از برگ خارج شده و با کمک باد و باران پخش می‌شوند.
برای کنترل شیمیایی این بیماری در طول فصل که علائم مشاهده می‌شود استفاده از سموم سیستمیک می‌توان بیماری را در حدی کنترل کرد اما مهمترین راه کنترل شیمیایی این بیماری این است که در ابتدای فصل با انجام عملیات پیش آگاهی و تعیین زمان دقیق خروج اسپورها با استفاده از سموم حفاظتی جلوی ورود اسپورها به برگ را بگیرید.
حتما شما هم با علائم ترشح شیرهیا صمغ از تنه‌ی درخت بادام از درختان باغ خود یا باغ دیگر باغداران روبه رو شده اید، عامل این بیماری می‌تواند محیطی، قارچی و یا باکتریایی باشد، در صورت قارچی بودن این بیماری در ابتدا به وسیله‌ی یک زخم و در صورت شرایط مرطوب و بارندگب وارد بافت گیاه شده، در آنجا به آوند آسیب وارد کرده و آوند زخمی هم در اثر فشار آوندی که از ریشه به آن وارد می‌شود صمغ و یا شیرابه خود را به بیرون تراوش می‌کند.
در صورتی که عامل بیماری محیطی نباشد این شیرابه یا صمخ کمی کدر خواهد بود، قارچ عامل بیماری در این شیرابه‌ها وجود داشته و با بارندگی از این محل به دیگر درختان وارد می‌شود، قارچ عامل بیماری با نفوذ به سیستم آوندی بک درخت حرکت کرده و باعث ایجاد لک روی میوه‌ها و یا برگ‌ها می‌شود و علائم ریزش زودتر از موعد برگ‌ها ومیوه‌ها را ایجاد می‌کند.
بنابراین این قارچ زمانی که وارد درخت می‌شود یک فاز کاملا داخلی دارد،یک فاز بیرونی روی تنه‌ی درخت دارد و یک فاز زمستان گذران کف باغ دارد که با شروع بهار و با بارندگی در هوا پراکنده شده و به درختان حمله می‌کند.
در این شرایط برای کنترل شیمیایی این بیماری تراشیدن صمغ‌ها و استفاده از سموم حفاظتی و استفاده از سموم سیستمیک نفوذی به صورت برگ پاشی می‌تواند در کنترل بیماری موثر باشد، اما در باغاتی که این بیماری شیوع دارد بهترین راه کنترل این است که از سموم حفاظتی در ابتدای بهار برای جلوگیری از ورود بیماری به درخت استفاده شود.
بیماری پژمردگی آوندی یک بیماری بسیار مهم خاکزاد در نهال بادام است، این بیماری به وسیله‌ی قارچ ورتیسیلیوم ایجاد می‌شود که در ابتدا در خاک وجود دارد اما پس از جوانه زدن از طریق ریشه جذب شده و به صورت کاملا داخلی در می‌آید، پس از ورود به درخت کاملا از دسترس خارج شده و تقریبا هیچ سمی بر روی آن اثر ندارد.
این بیماری قارچی یکی از بد قلق‌ترین بیماریها در کنترل بوده و تنها راه مقابله با این بیماری پیشگیری از بیمار شدن درختان است، پیشگیری از بیمار شدن به صورت ضدعفونی خاک با سموم تدخینی و یا آفتاب دهی خاک انجام می‌شود، بر خلاف تصور که با سموم سیستمیک باید بتوان آن را کنترل رد در واقع این اتفاق نمی افتد.
توصیه می‌شود برای کنترل بیماری بیشتر به کاشت ارقام مقاوم و استفاده از سموم بیوساید در ضدعفونی خاک تکیه کرد، استفاده از سموم بیوساید برای محیط زیست بسیار مضر است اما در صورت آلودگی بالا راه چاره‌ی دیگری وجود ندارد، استفاده از آفتابدهی نیز می‌تواند منجر به ضدعفونی خاک شود اما برای حصول اطمینان باید از خاک آزمایش گرفت.
نکته‌ی بسیار مهم در زمینه‌ی کنترل شیمیایی بیماری‌های قارچی با سموم حفاظتی و یا سیستمیک میزان استفاده از سموم است، دقت داشته باشید که راه‌های کنترلی ذکر شده در بیماری‌های مهم قارچی مانند آنچه در این مقاله به آن اشاره کردیم تنها راه کنترل بیماری نبوده و این راه به عنوان آخرین راه کنترلی باید مورد استفاده قرار گیرد نه اولین راه، بهتر است قبل از درگیر شدن با این بیماریها با کاشت ارقام مقاوم، از بین بردن برگ و میوه درختان کف باغ و تقویت درختان از ابتلا به بیماری جلوگیری کرد و در صورت ضرورت از مسیر شیمیایی استفاده کرد.
استفاده بی رویه از سموم نه تنها برای سلامت انسانها بسیار ضرر دارد و همانطور که در سال‌های اخیر مشاهده می‌کنیم سبب افزایش ابتلا به بیماری سرطان شده است، باعث آلوده کردن آب و خاک شده و موجودات مفید را نیز از بین می‌برد، از بین رفتن جمعیت دشمنان طبیعی سبب طغیان آفات و بیماری‌های گیاهی و ایجاد مقاومت در آنها به سموم شیمیایی می‌شود. تمامی موارد در قیمت نهال بادام تاثیر زیادی دارد.
کلام آخر:
برای کنترل هر بیماری قارچی باید نسبت به آن بیماری علم و اطلاعات کافی پیدا کرده و در صورت ضرورت استفاده از سموم شیمایی سمومی را استفاده کنید که بتواند حساس‌ترین مراحل زندگی قارچ و در دسترس تری آنها را هدف قرار دهد.برای خرید نهال بادام می توانید از نهالستان برتر نهال سفارش خود را ثبت کنید.
در نهایت اگر نتوانستید جلوی ورود قارچ به درخت را بگیرید از سموم سیستمیک برای کنترل بیماری استفاده کنید، سموم سیستمیک بیشترین ماندگاری و بالاترین دوره کارنس را داشته و برای سلامت افراد جامعه خطر ناک است.
در سال‌های کارشناسی با باغ‌های مختلف، این اشتباه‌ها را بارها دیده‌ایم و هرکدام قیمت مشخصی برای باغدار داشته‌اند. اشتباه اول، شروع دیرهنگام است؛ وقتی زمان درست بیماری‌های قارچی از دست برود، دیگر با فشار کار جبران نمی‌شود. اشتباه دوم، کپی کورکورانه از باغ دیگر است؛ اقلیم و خاک شما با همسایه‌تان یکی نیست. اشتباه سوم، بی‌توجهی به نشانه‌های میانه راه است؛ درخت همیشه قبل از خراب شدن کامل، هشدار می‌دهد. و اشتباه چهارم، خرید ارزان و بی‌اصالت در شروع کار است؛ تفاوت قیمت در خرید اولیه ناچیز، بعدا چند برابر به صورت هزینه درمان برمی‌گردد. اگر فقط این چهار مورد را مدیریت کنید، بخش بزرگی از ریسک باغ حذف شده است.
اکثر کارها با ابزار معمول باغبانی قابل انجام است؛ مهم‌تر از ابزار، نظم و ثبت اطلاعات است. یک دفتر ساده که در آن تاریخ کارها و واکنش درخت را بنویسید، بیشترین تاثیر را دارد. برای کارهای تخصصی‌تر مثل تشخیص دقیق بیماری، مشورت با کارشناس هزینه کمتری از آزمون‌وخطا دارد.
بله؛ ارقام زودرس و دیررس زمان‌بندی متفاوتی دارند و واکنششان به شرایط هم یکسان نیست. قبل از هر برنامه‌ای، رقم درخت خود را دقیقا بشناسید و بر همان اساس زمان‌بندی کنید. اگر رقم باغتان را نمی‌دانید، یک عکس از میوه و برگ برای کارشناس بفرستید تا از روی مشخصات، رقم را مشخص کند.
در بیشتر موارد بله، فقط هزینه و زمانش بیشتر می‌شود. اول عامل اصلی را درست تشخیص بدهید و بعد به‌صورت مرحله‌ای اصلاح کنید؛ اصلاح یکباره و پرفشار معمولا درخت را استرس‌زار می‌کند. از این به بعد هم ثبت منظم وضعیت باغ را جدی بگیرید تا دفعه بعد زودتر ببینید.
بله و در باغ‌های بزرگ حتی توصیه می‌شود؛ اما واگذاری به معنای بی‌خبری نیست. برنامه و تقویم را خودتان داشته باشید، گزارش مرحله‌ای بخواهید و سر بازدیدهای کلیدی حاضر باشید. قرارداد شفاف با تعریف دقیق کارها، هم کیفیت را بالا می‌برد و هم اختلافات بعدی را حذف می‌کند.
شرایط هر باغ منحصربه‌فرد است؛ برای تصمیم دقیق درباره بیماری‌های قارچی، وضعیت خودتان را با کارشناس مرور کنید تا مسیر کوتاه‌تر را انتخاب کنید. صفحه خرید نهال نیز راهنمای خوبی برای شناخت گزینه‌هاست.
نظرات کاربران