تصمیم درباره گلدانی وقتی درست است که هم منطقش را بدانید و هم ترتیب کارها را؛ چیزی که متاسفانه در بیشتر توصیه‌های سرسری گم می‌شود. در این راهنما برای سیب قدم‌به‌قدم جلو رفته‌ایم و در هر بخش گفته‌ایم چه انتظاری داشته باشید تا وسط راه سردرگم نشوید. اگر هم تازه می‌خواهید باغ بزنید، همین حالا نگاهی به نهال سیب بیندازید؛ انتخاب درست روز اول، گران‌ترین اشتباه‌های بعدی را نمی‌سازد.
یکی از روشهای عرضه ی نهال به صورت گلدانی است، در روش گلدانی نهالستان در ابتدا قلمه یا بذر را درون گلدان کاشته اند و در زمان رسیدن به سن مورد نظر و مناسب آن را به باغداران با همان گلدان عرضه می کنند، در شیوه ی عرضه ی نهال به صورت گلدانی نهال ممکن است درون گلدانهای فلزی، پلاستیکی و یا نایلونی کاشته شده باشد، در ادامه ویژگیهای مثبت و منفی عرضه ی نهال به صورت گلدانی را مورد بررسی قرار خواهیم داد.
در روش فروش نهال به صورت گلدانی ریشه نهال از زمان خرید تا زمان کاشت درون گلدان بوده و بنابراین در حین حمل و نقل صدمه نمی بیند، در حین باربری، انتقال به ماشین حمل و پیاده کردن از آن و همینطور بردن سر زمین اصلی گلدان محافظ خوبی برای ریشه ی نهال است اما باید توجه داشت که در زمان کاشت نمی توان نهال را با گلدان حتی گلدان نایلونی درون زمین کاشت مگر اینکه گلدان نایلونی قابلیت تجزیه شدن سریع داشته باشد.
مزیت دیگر عرضه ی نهال به صورت گلدانی این است که در این شیوه باغداران امکان این را دارند که در هر زمان از طول سال نهال را در زمین اصلی بکارند، چرا که محدودیت خاصی از نظر انتقال و کاشت نهال وجود ندارد، بنابراین اگر بنا به دلایلی فصل خواب و به ویژه اواخر زمستان و اوایل بهار را برای کاشت نهال از دست داده اید و اکنون در شرایطی که حتی بخشی از جوانه های نهال باز شده اند می خواهید نهال را به زمین اصلی منتقل کنید انتخاب روش خرید نهال به صورت گلدانی بسیار مناسب تر خواهد بود.
در زمان کاشت نهال بهتر است ریشه ی نهال به دقت مورد بررسی قرار بگیرد و در صورت آسیب اصلاح شده و سپس در چاله قرار بگیرد، در روش گلدانی درست است که نهال قبل از کاشت از گلدان خارج می شود اما به دلیل اینکه خاک اطراف ریشه به صورت قالبی فرم گرفته و اطراف ریشه پر از خاک به صورت قالب گلدان است امکان بررسی دقیق ریشه وجود ندارد، تکاندن خاک و بررسی ریشه نیز سبب هوا خوردن ریشه و آسیب زدن به ریشه می شود.
عیب بعدی این است که در بسیاری از موارد باغداران و یا کارگران کاشت نهال ممکن است در زمان خارج کردن نهال از گلدان دقت کافی را به خرج نداده به طوقه، ریشه و یا شاخه های نهال آسیب وارد کنند و آسیب وارد کردن به قسمتهای مختلف نهال در زمان کاشت درصد احتمال آلودگی آن را به بیماریهای مختلف بالا می برد.
یکی از عوامل بیمارگری که در خاک منتظر ورود نهال با ریشه ی زخمی است تا به آن جلب شود عامل سرطان طوقه ی درختان میوه و یا کال باکتریایی با عامل باکتریایی اگروباکتریوم است، اگروباکتریوم حتی از راه دور در صورت احساس بوی ساتع شده از ریشه ی زخمی به سمت ریشه ی زخمی که در خاک قرار گرفته جلب می شود و به سرعت وارد آن شده و شما نهال خود را از همان زمان کاشت از دست خواهید داد.
انتقال نهال به صورت گلدانی احتمال آسیب به نهال را در حین حمل و نقل به شدت پایین می آورد اما می تواند به نوعی سبب افزایش هزینه ی حمل و نقل شود چرا که در این شیوه گلدانها در کف بار باید به صورت منظم در کنار هم چیده شوند و امکان روی هم گذاشتن نهالها وجود ندارد، بنابراین اگر قصد احداث باغ هکتاری و وسیع دارید و برای آن تعداد بسیار زیادی نهال خریداری می کنید در صورت خرید نهال به صورت گلدانی باید هزینه ی حمل و نقل با چند ماشین و با ظرفیت مشخص را در نظر بگیرید.
عیب دیگر این روش برای عرضه ی نهال گران بودن قیمت نهال گلدانی است، هزینه ی گلدان حتی به صورت نایلونی قطعا به هزینهی نهال اضافه شده و بنابراین نهال گلدانی گران تر خواهد بود و همین مورد نیز عامل محدود کننده ی مهمی است که بسیاری از باغداران را ترغیب به خرید نهال ریشه لخت و یا نهال ریشه ای می کند.
یکی دیگر از روشهای عرضه ی نهال به صورت ریشه ای و یا به اصطلاح ریشه لخت است، در شیوه ی عرضه ی نهال به صورت ریشه ای در ابتدا قلمه، دانهال و یا پایه ی پیوند نخورده را در قطعه زمین مشخصی در نهالستان می کارند و عمل پیوند زدن نهالهای پیوندی هم در همان زمین انجام می شود و سپس در زمان فروش نهال را با ابزارهای خاصی با احتیاط از زمین همراه با خاک اطراف آن خارج کرده و به مین اصلی منتقل می کنند، در ادامه مزایا و معایب این شیوه ی انتقال نهال به زمین اصلی را مورد بررسی قرار می دهیم.
در این شیوه ی انتقال نهال زمانی که باغدار و یا کارگر کاشت نهال می خواهد نهال را درون چاله بکارد می تواند ریشه را به خوبی مورد بررسی قرار داده و در صورتی که ریشه آسیب دیده باشد با هرس و پرالیناژ جلوی خسارت بیشتر پس از کاشت را بگیرد.
مزیت دوم این روش این است که در این شیوه به دلیل اینکه از گلدان استفاده نمی شود هزینه ی خرید پایین تر بوده و قیمت نهال ریشه ای در نهالستان پایین تر از نهال گلدانی خواهد بود.
مزیت دیگر این روش خرید نهال این است که در احداث باغ هکتاری که تعداد زیادی نهال خریداری می شود به دلیل اینکه می توانید نهالها را در یک وسیله ی حمل مانند کامیون و یا کامیونت با احتیاط روی هم بچینید هزینه ی حمل و نقل نیز به مراتب پایین تر خواهد بود.
یکی از مهمترین معایب این روش خرید نهال این است که در هنگام انتقال از زمان بیرون آوردن نهال از خاک نهالستان، در زمان حمل و نقل و تا زمان کاشت در زمین اصلی امکان آسیب دیدن به ریشه به ویژه هوا خوردن ریشه وجود دارد، برای جلوگیری از هوا خوردن ریشه به ویژه در زمان حمل و نقل توصیه می شود اطراف ریشه ی نهالها را با پارچه ی برزنتی و یا پلاستیک به خوبی بپوشانید و در غیر این صورت باد خوردن ریشه امکان خشک شدن نهال پس از کاشت را به شدت افزایش می دهد.
عیب دیگر این روش این است که در روش کاشت نهال به صورت ریشه هم در مورد کاشت و هم در مورد خارج کردن نهال از زمین نهالستان محدودیت زمانی وجود دارد، تنها زمانی که می توان با خیال راحت نهال را ا زمین نهالستان خارج کرده و در زمین اصلی کاشت بهمن و اسفند و به ویژه اواخر اسفند ماه است.
در این زمان درخت در خواب به سر برده و از انتقال آسیب نمی بیند اما اگر بنا به دلایلی مانند طولانی شدن آماده سازی زمین و یا نامساعد شدن شرایط جوی برای انتقال و کاشت نهال در زمین اصلی به واخر فروردین برای کاشت نهال رسیدید انتخاب نهال ریشه ای اصلا کار درستی نیست، در این زمان ممکن است بخشی از جوانه های نهال شکوفا شده باشد و در اثر بیرون آوردن از خاک تنش شدیدی به آن وارد شده و در اثر انتقال در این زمان احتمال خشک شدن نهال پس از کاشت به شدت افزایش پیدا می کند.
با توجه به مزایا و معایب عنوان شده از هر دو روش انتقال نهال به زمین اصلی دانستید که هر دو روش به یک اندازه می توانند مفید و یا مضر باشند و بنابراین عاملی که می تواند تعیین کننده ی نوع انتقال باشد در درجه ی اول زمان و در درجه ی دوم هزینه است، در صورتی که در اواخر اسفند و یا نهایتا اوایل فروردین ماه شرایط برای انتقال نهال برای شما مساعد باشد انتخب شیوه ی ریشه لخت به لحاظ هزینه ای و آسان بودن انتقال و کاشت و همینطور احتمال آسیب کمتر مناسب تر خواهد بود.
اما در صورتی که این زمان طلایی برای کاشت نهال را به هر دلیلی از دست دادید انتقال نهال به صورت ریشه لخت به هیچ عنوان توصیه نمی شود چرا که در این شیوه زمان انتقال در گیرایی نهال وخشک نشدن آن پس از کاشت در زمین اصلی تاثیر بسیار مهمی دارد.
علاوه بر شیوه ی انتقال به صورت گلدانی و یا ریشه ای نکات مهم دیگری نیز در زمان خرید نهال باید در نظر داشته باشید که رعایت این نکات می تواند به احداث موفقیت آمیز باغ شما منجر شود، در ادامه به برخی از مهمترین نکات در زمان خرید نهال اشاره خواهیم کرد.
همانطور که دانستید در هر دو شیوه ی نهال گلدانی و یا ریشه لخت سالم بودن نهال رو ریشه ی آن از اهمیت بالایی برخوردار است، مزیت خرید نهال از نهالستانهای معتبر و پر فروش این است که به دلیل کار و تجربه ی بیشتر در این زمینه احتمال آسیب به نهال از زمان بیرون آوردن از خاک تا زمان انتقال به شدت کاهش پیدا می کند و باغداران نگرانی از بابت بی دقتی کارکنان نهالستان نخواهند داشت.
یکی دیگر از فاکتورهای مهمی که در زمان خرید نهال باید در نظر داشت سالم بودن نهال است، سالم بودن نهال به صورت چشمی و توسط خود شما کار سخت و غیر ممکنی است، مخصوصا اینکه اگر تعداد نهال خریداری شده زیاد باشد بررسی تک تک نهالها کار سخت و زمان بر و البته خارج از دقتی خواهد بود، بنابراین بهتر است نهال خود را از نهالستانهایی خریداری کنید که برای فروش نهال گواهی تاییدیه ی سلامت ارائه کنند.
نهال خریداری شده در صورت قلمه ای یک ساله و در صورت پیوندی بودن نهایتا باید دو ساله باشد، نهال با سن بالاتر امکان گیرایی بسیار کمتری داشته و احتمال خشک شدن نهال مسن پس از کاشت بسیار بالا می رود.
نهالی را خریداری کنید که شناسنامه دار بوده و اصالت آن تایید شده باشد، خرید نهال بدون شناسنامه این خطر را دارد که شما نهالی را تحویل بگیرید که مطابقتی با آن نهالی که به شما معرفی شده و خریداری کردید نداشته باشد.
در زمان انتقال نهال تا زمان کاشت نهال برای موفقیت بیشتر در احداث باغ باید نکات زیر را رعایت کنید.
چه نهال به صورت گلدانی باشد و چه به صورت ریشه لخت باید نهایت دقت را در زمان انتقال برای جلوگیری از آسیب به نهال به عمل آورید، باد نخوردن ریشه، و آسیب ندیدن ریشه، طوقه و شاخه ها از نکاتی است که باید حتما رعایت شود.
در صورتی که در زمان کاشت نهال متوجه سیب به ریشه شدید بهتر است ریشه های آسیب دیده را هرس کرده و سپس در محلول رقیق خاک رس و قارچ کش فرو برده در نهایت درون چاله بکارید.
هرس سربرداری نیز از نکاتی است که می توند به گیرایی نهال پس از کاشت کمک کند، حذف شاخه های اضافه به صورت اصولی رشد درخت در سال اول را تحریک کرده و سبب موفقیت در کاشت نهال می شود.
آبیاری به نهال تازه کاشته شده از اصول بسیار مهم در زمان کاشت نهال است، نهال جوان و کم سن دارای ریشه ی ضعیفی است که به تازگی جابه جا شده و بناباین ممکن است پس از جابجایی استرس تشنگی سبب خشک شدن آن شود، در نتیجه برای جلوگیری از تنش کم آبی بهتر است نهال را به صورت مرتب و با توجه به فصل به صورت هفتگی و یا حتی هفته ای دو بار به مدت زمان مشخص آبیاری کنید و به مرور فواصل آبیاری را طولانی تر کنید تا نهال به خوبی در محل جدید مستقر شود.
آبیاری و یا کود دهی به نهال تازه کاشته شده کار بسیار تخصصی و دقیقی است که بهتر است برای انجام دقیق و اصولی آنها از راهنماییهای مشاوران خبره ی نهالستان کمک بگیرید.
زمان‌بندی، نصف موفقیت در گلدانی است. در بهار، تمرکز شما باید روی حمایت از رشد رویشی تازه باشد و کاری که برنامه ریزی شده را با تاخیر شروع نکنید؛ تاخیر یک‌هفته‌ای در بهار، کل زنجیره را جابه‌جا می‌کند. در تابستان، نظارت و مدیریت آب و تغذیه اهمیت پیدا می‌کند و هر تغییر شدید باید در دفتر باغ ثبت شود. پاییز زمان جمع‌بندی و آماده‌سازی برای خواب زمستانه است؛ کارهای انجام‌نشده را به زمستان نکشانید. و زمستان، فصل تصمیم است: برنامه سال بعد را همان‌جا بنویسید، نه در شلوغی اسفند. اگر این تقویم را دو سال اجرا کنید، می‌بینید که باغ شما به یک نظم پایدار رسیده که با اقلیم هم سازگار است.
زمان دقیق به اقلیم بستگی دارد، اما قاعده کلی این است که کار را پیش از شروع فصل رشد برنامه‌ریزی کنید و اجرا را در شرایط مساعد آب‌وهوایی انجام بدهید. در مناطق سردسیر معمولا یک تا دو هفته تاخیر طبیعی است و جای نگرانی ندارد؛ چیزی که مهم است، تاخیر بی‌برنامه در وسط فصل است.
تاثیرش مستقیم و قابل مشاهده است؛ وقتی گلدانی درست انجام شود، درخت منابعش را به سمتی می‌برد که محصول باکیفیت تولید کند. در باغ‌هایی که این کار را منظم انجام می‌دهند، هم کمیت و هم کیفیت میوه به‌مرور بهتر می‌شود و چرخه باردهی یک‌درمیان کم‌رنگ می‌شود.
اکثر کارها با ابزار معمول باغبانی قابل انجام است؛ مهم‌تر از ابزار، نظم و ثبت اطلاعات است. یک دفتر ساده که در آن تاریخ کارها و واکنش درخت را بنویسید، بیشترین تاثیر را دارد. برای کارهای تخصصی‌تر مثل تشخیص دقیق بیماری، مشورت با کارشناس هزینه کمتری از آزمون‌وخطا دارد.
بله؛ ارقام زودرس و دیررس زمان‌بندی متفاوتی دارند و واکنششان به شرایط هم یکسان نیست. قبل از هر برنامه‌ای، رقم درخت خود را دقیقا بشناسید و بر همان اساس زمان‌بندی کنید. اگر رقم باغتان را نمی‌دانید، یک عکس از میوه و برگ برای کارشناس بفرستید تا از روی مشخصات، رقم را مشخص کند.
اگر بعد از خواندن این مطلب تصمیم‌تان روشن شد، همین حالا اولین قدم را در تقویم باغ بگذارید؛ تاخیر در باغداری یعنی جابجایی سود به سال بعد. صفحه برتر نهال هم برای بررسی و مقایسه در دسترس شماست.
نظرات کابران