;

نکات طلایی برای افزایش قدرت باروری درخت هلو

هر باغ هلو زبان خودش را دارد؛ کافی است نشانه‌ها را بلد باشید تا بفهمید کجا دارد درست پیش می‌رود و کجا نه. افزایش یکی از همان جاهایی است که اگر زود بفهمید، راه‌حلش ساده و کم‌هزینه است و اگر دیر بفهمید، هزینه‌اش چند برابر می‌شود. در این مطلب آموزش می‌دهیم کدام نشانه‌ها را کِی ببینید و در برابر هر نشانه چه واکنشی درست است. و اگر از ابتدا با یک نهال هلو ریشه‌دار شروع کرده باشید، بیشتر این نشانه‌ها اصلا سراغتان نمی‌آیند.

نور آفتاب مناسب با نژاد هلو

یک درخت مثمر برای اینکه بتواند تولید میوه مرغوب و اقتصادی داشته باشد، باید تعادل بین رشد شاخه، برگ و شکوفه های بارور را حفظ کند، گاهی باغدار با اطلاعات ناکافی و با استناد به باغداری و کشاورزی تجربی درخت را به گونه ای مغذی می‌کند، شاخه و برگ های آن رشد کرده و شکوفه های باردار درخت به مرحله تولید میوه نمی‌رسند، یا میوه های تولید شده کوچک و کیفیت کافی نخواهد داشت.

درخت هلو در فصل تابستان قدرت رشد بیش از اندازه دارد، در سه ماه تابستان به خاطر نور آفتاب و دمای هوا این درخت به رشد کامل رسیده، شاخه و برگ های اضافی تولید می‌کند، همین موضوع باعث شده تا درختان یک باغ بر روی یکدیگر سایه بیندازند، اگر سایه افکنی درختان قبل از رسیدن و آبدار شدن میوه هلو اتفاق بیفتد، مانع از رشد کامل میوه هلو بر روی شاخه ها خواهد شد.

همچنین درخت هلو برای دریافت نور خورشید بیشتر رشد طولی را انتخاب می‌کند، طبق تحقیقات انجام شده یکی از دلایل کاهش تناژ تولید شده یک باغ رشد طولی درختان است، اگر باردار نهال هلو را به صورت اصلاح شده و پیوندی خریداری کند باید آن را به گونه‌ای پرورش دهد تا رشد جانبی داشته باشد، پس حتما قبل از خرید نهال هلو میزان سایه و آفتابی بودن منطقه را مورد بررسی قرار دهید.

باروری شکوفه‌های هلو را مورد بررسی قرار دهید

به عنوان یک کشاورز اصلاً اشتباه نکنید، هر درختی که شکوفه بیشتری تولید می‌کند مطمئنا درخت بارور نیست، در بیشتر اوقات اتفاق می‌افتد درخت هزاران هزار شکوفه تولید کرده است و چندین صد زنبور در اطراف آن پرواز می‌کنند، ولی زمان لقاح شکوفه‌ها بیشتر از ۵۰ درصد آن از بین رفته و تنها کمتر از ۵۰ درصد آن بارور می‌شود، این برای باغدار خسارت جبران ناپذیری به ارمغان می‌آورد.

به خاطر همین است که در طرح توجیهی باغ هلو توصیه می شود که کشاورزان خرید نهال هلو را به صورت اصلاح شده و پیوندی بر پایه شفتالو از نهالستان تولید کننده انجام دهند، قدرت خودباوری و خود سازگاری نهال پیوندی و اصلاح شده هلو به اندازه بالا است که تا ۸۰ درصد شکوفه های سالم در فرایند گرده افشانی بارور می‌شود.

باید بگوییم دوره طلایی درخت هلو در یک سال در واقع دوره شکوفه دهی آن است، از این رو توصیه می‌شود برای مناطق سردسیری حتما ارقام دیرگل را انتخاب کنند، تا در ماه فروردین شوک و تشنج‌های هوایی باعث سوختن و از بین رفتن شکوفه‌ها نشود، اگر خبر خطر یخ زدگی شکوفه ها رفع شود و فرایند گرده افشانی این درخت نیست به خوبی انجام شود باردار باید منتظر یک سال و پربار باشد.

چون تمامی شکوفه‌های بارور به میوه های با کیفیت و مرغوب تبدیل خواهند شد، خاطرنشان شویم درخت هلو به رقم گرده افشانی احتیاج ندارد، در صورتی که بخواهد تنوع در باغ خود ایجاد کند، می‌تواند از هر ده رقم درخت هدف در یک رقم نژاد متقابل هلو و یا از درخت شفتالو استفاده به عنوان گرده افشان استفاده کند.

رابطه بین کوددهی و باردهی درخت هلو

از دیگر مدیریت‌های صحیح که کشاورز در زمان خرید نهال هلو و احداث باغ آن باید بررسی‌های لازم در مورد آن انجام دهد، تعادل بین کوددهی درخت و میزان باروری آن است، اگر به صورت سنتی بخواهیم کوددهی باغات هلو را انجام دهیم، کافی است از کود دامی پوسیده یا کودهای حاوی پتاسیم، نیتروژن و کلسیم استفاده کنیم.

ولی کسانی که اراضی وسیع خود را به احداث باغ هلو اختصاص داده‌اند، برای جلوگیری از خسارات وارده و افزایش کمیت و کیفیت میوه های تولیدی بهتر است تست برگ درخت را انجام دهند، این آزمایش هزینه چندان زیادی برای کشاورزی نداشته، در عوض کمک زیادی می‌کند تا از خسارات اضافی و جانبی جلوگیری کند.

کاملا مسلم است قبل از احداث باغ هلو کشاورز آنالیز خاک را انجام می‌دهد تا بر اساس آن از عناصر مورد نیاز خاک آگاهی داشته باشد، بعد از ۳ الی ۴ سالگی درخت به تکامل رشد رسید، بهتر است، نمونه برداری را آغاز کند، نمونه برداری برگ درخت کار آسانی است، برای این کار لازم است از نوک شاخه‌های درختان چهار برگ که کاملاً باز و منبسط بوده و در فضای بیرونی به چشم می‌خورند را انتخاب کرده و به آزمایشگاه گیاه پزشکی بفرستد، در اینجا فقط چند مورد از مهمترین عناصر مورد نیاز را بررسی می‌کنیم:

نیتروژن (%) 2.75-3.50

پتاسیم (%) 0.12-0.50

کلسیم (%) 1.25-2.50

منیزیم(%) 0.20-0.50

فسفر (ppm) 60-400

البته در تست برگ نه تنها میزان عناصر مفید درخت را مورد بررسی قرار می‌دهند، بلکه عناصر بیماری زایی که درخت را آلوده کرده و دوره بیماری پنهان و خاموش را طی می‌کند را شناسایی کرده و به کشاورز کمک می‌کند تا باغدار نسبت به تیمار کردن درختان بیمار اقدامات لازم را انجام دهد، در مورد کود درخت هلو باید بگوییم عنصر نیتروژن نقش بسیار مهمی در رشد و باردهی درخت دارد البته باید این کود کاملا کنترل شده استفاده شود:

زمانی کشاورز می‌تواند تاثیر نیتروژن بر روی اراضی هلوی خود را ببیند که آبیاری و هرس درختان به خوبی انجام شود، در واقع نیتروژن تعامل مستقیم با هرس درخت و نحوه آبیاری آن دارد.
به طور کاملاً اکید توصیه می‌شود قبل از باردهی اقتصادی به هیچ عنوان از کود نیتروژن در دزهای سنگین استفاده نشود، استفاده بیش از اندازه مخصوصاً در سال دوم و سوم باعث می‌شود تا تعادل بین شاخه و برگ درخت با میوه‌های تولید شده از بین برود، نیتروژن باعث رشد زودرس میوه هلو شده در عوض رشد شاخ و برگ‌های این درخت کاهش یافته و باعث افت سیستم دفاعی درخت خواهد شد.
برای موثر بودن نیتروژن بر روی درخت هلو بهتر است با تقسیم بندی استاندارد و حفظ تعادل در طول سال از آن بهره ببرد، استفاده از همه سهمیه نیتروژن درخت هلو در اوایل فصل بهار تاثیر کمتری خواهد داشت، ولی کشاورز در طول سال باید سهم نیتروژن درخت را در فواصل منظم و معین به کار ببرد.

آبیاری باغات هلو و میزان برداشت میوه هلو در هکتار

رطوبت هوا و رطوبت خاک از دیگر عواملی هستند که تاثیر مستقیم بر میزان تناژ میوه تولیدی درخت هلو در هکتار و شکل ظاهری آن می گذارد، رطوبت هوا سوای آبیاری بوده و بر اساس اقلیم منطقه مشخص می‌شود، ولی جهت ثابت نگه داشتن رطوبت خاک کشاورز موظف است روتین منظم آبیاری باغ هلو را انجام دهد.

رعایت کردن فاصله آبیاری و حفظ رطوبت ۵۰ درصدی خاک به کشاورز کمک می‌کند، تمامی میوه های برداشت شده در یک اندازه بوده و از لحاظ ظاهر یکدست باشد، در آزمایش های مکرر ثابت شده است سیستم آبیاری باغات هلو درشت بودن میوه را تحت تاثیر قرار می‌دهد، به خاطر همین است که تاکید می شود یک هفته قبل از برداشت میوه به‌هیچ‌عنوان آبیاری باغات میوه را انجام ندهید.

چون یک روز قبل از برداشت اگر آبیاری درختان و باغات را انجام دهید حداقل ¼ تا ½ اینچ میوه هلو افزایش حجم خواهد داشت، اگر آبیاری بیش از اندازه باشد باعث ترک خوردن پوست میوه و کاهش کیفیت آن شده و انبارداری میوه را با مشکلات زیادی روبرو خواهد کرد، بهترین فاصله زمانی که برای برداشت میوه باکیفیت و مرغوب هلو در نظر گرفته‌اند هر ۷ روز یکبار است، در تشخیص حجم آبیاری نیز عوامل زیادی تاثیرگذار هستند که عبارتند از:

رطوبت منطقه
گرمای فصل تابستان
بارش سالانه

با تکنیک هرس باردهی آشنا شوید

یکی از مهمترین تکنیک‌هایی که باعث افزایش باروری می‌شود و در کشاورزی تجربی و کشاورزی نوین بر روی آن پافشاری می‌کنند، هرس مناسب درخت هلو است، از نظر باغداران درختی که رشد طولی داشته باشد باروری مناسبی از خود نشان نمی‌دهد، بنابراین شاخه‌های نازک و دراز که رشد علفی دارند برای درخت هلو یک عامل بازدارنده محسوب می‌شود.

درخت هلو جزو درختانی بوده اگر سالانه هرس آن انجام نشود، سیستم دفاعی درخت را تحت تاثیر قرار داده و باعث افت آن خواهد شد، جهت حفظ ساختار و اسکلت بندی این درخت گزینه مناسب هرس دو دوره در سال است:

هرس درخت هلو در فصل رشد
هرس درخت هلو در دوره خواب زمستانی

گاهی اوقات تنها هدف از هرس یک درخت صرفاً برای کاهش میوه دهی نیز انجام می‌شود، به غلط کشاورزان فکر می کنند هر چه شاخه پربار تر و سنگین تر باشد باعث سود دهی فراوان باغ هلو خواهد شد، در حالی که درخت پربار غیر استاندارد عمر اقتصادی بسیار کمی دارد.

کشاورز با خلوت کردن تاج درخت هلو کمک می‌کند تا درخت هلو یک باروری مناسب و استاندارد را تجربه کند، همین امر کمک نی‌کند تا درخت هلو می‌تواند حداقل ۱۵ سال عمر اقتصادی را طی کند، از نظر اقتصاد کشاورزی درختانی که طول عمر طولانی و باردهی ثابت در سال دارند، بسیار با صرفه تر از درختانی هستند که باروری آنها غیر استاندارد و بیشتر از حد انتظار است.

البته پر بار بودن و سنگین بودن بیش از حد استاندارد شاخه علاوه بر کاهش عمر اقتصادی درخت باعث می‌شود تا میوه های موجود در یک شاخه برای جذب رطوبت و مواد مغذی با یکدیگر در رقابت باشد، و مانع از رسیدن اشعه نور خورشید به تمام میوه ها شود، بنابراین اندازی میوه های تولید شده کاهش پیدا کرده و دچار رنگ پریدگی نیز می‌شود، در شرایط حاد طعم میوه هلو افت شدیدی پیدا می‌کند.

انتخاب خاک مناسب برای احداث باغ هلو

تاثیر خاک مناسب برای کاشت درخت هلو بر کسی پوشیده نیست، مناسب ترین خاک که سازگاری بالای با ریشه درخت هلو داشته باشد، خاک لومی شنی با زهکشی بالا است، مطمئنا اگر تنفس ریشه ها در بستر زیرین خاک به خوبی انجام شود و به راحتی می‌تواند مواد مغذی را جذب کند.

خاک محدود کننده که مانع از رشد و پراکندگی ریشه درخت هلو می‌شود، ریشه درخت را مستعد انواع بیماری به خصوص سفیدک پودری و پوسیدگی ریشه می‌کند، کدهایی که به صورت سطحی یا آبیاری به خاک تزریق می‌شود باید توسط همین ریشه ها به قسمت‌های فوقانی درخت رسانده شود، با یک معادله ساده می توان گفت خاک مناسب باعث سلامت ریشه شده و سلامت ریشه میزان باردهی درخت را تضمین می‌کند.

کلام آخر

به عنوان کلام آخر باید تاکید کنیم اگر تمامی شرایط را برای باروری درخت هلو فراهم سازیم بازهم کیفیت خود نهال تاثیر ۱۰۰% بر میزان باروری و تناژ میوه تولیدی دارد، یک درخت به صورت ژنتیکی مشخص می‌کند که باروری آن سالانه چقدر خواهد بود، از همه مهمتر نحوه تکثیر و تولید نهال هلو نیز تاثیر بسزایی در این زمینه دارد.

از نظر مهندسین کشاورزی درختانی که به صورت اصلاح شده و ژنوتیپ بر پایه پیوندی تولید می شوند قدرت رشد قوی تری دارد، میزان باروری آنها تا ۳۰ الی ۴۰ درصد افزایش پیدا کرده و در سال چهارم یا پنجم باردهی اقتصادی آن آغاز می‌شود، با یک مقایسه کوچک بهتر است کشاورزی بدون در نظر داشتن قیمت نهال هلو اصلاح شده و پیوندی جهت افزایش درآمد خود، حتما درخت هلو شناسه دار را به همراه ضمانت نامه کتبی و کارت سلامت از نهالستان با اعتبار مانند برتر نهال تهیه کند.

تقویم کاری افزایش برای هلو

زمان‌بندی، نصف موفقیت در افزایش است. در بهار، تمرکز شما باید روی حمایت از رشد رویشی تازه باشد و کاری که برنامه ریزی شده را با تاخیر شروع نکنید؛ تاخیر یک‌هفته‌ای در بهار، کل زنجیره را جابه‌جا می‌کند. در تابستان، نظارت و مدیریت آب و تغذیه اهمیت پیدا می‌کند و هر تغییر شدید باید در دفتر باغ ثبت شود. پاییز زمان جمع‌بندی و آماده‌سازی برای خواب زمستانه است؛ کارهای انجام‌نشده را به زمستان نکشانید. و زمستان، فصل تصمیم است: برنامه سال بعد را همان‌جا بنویسید، نه در شلوغی اسفند. اگر این تقویم را دو سال اجرا کنید، می‌بینید که باغ شما به یک نظم پایدار رسیده که با اقلیم هم سازگار است.

سوالات متداول درباره افزایش

آیا می‌توان افزایش را به کسی واگذار کرد؟

بله و در باغ‌های بزرگ حتی توصیه می‌شود؛ اما واگذاری به معنای بی‌خبری نیست. برنامه و تقویم را خودتان داشته باشید، گزارش مرحله‌ای بخواهید و سر بازدیدهای کلیدی حاضر باشید. قرارداد شفاف با تعریف دقیق کارها، هم کیفیت را بالا می‌برد و هم اختلافات بعدی را حذف می‌کند.

بهترین زمان برای افزایش چه موقع است؟

زمان دقیق به اقلیم بستگی دارد، اما قاعده کلی این است که کار را پیش از شروع فصل رشد برنامه‌ریزی کنید و اجرا را در شرایط مساعد آب‌وهوایی انجام بدهید. در مناطق سردسیر معمولا یک تا دو هفته تاخیر طبیعی است و جای نگرانی ندارد؛ چیزی که مهم است، تاخیر بی‌برنامه در وسط فصل است.

افزایش چقدر روی باردهی هلو تاثیر دارد؟

تاثیرش مستقیم و قابل مشاهده است؛ وقتی افزایش درست انجام شود، درخت منابعش را به سمتی می‌برد که محصول باکیفیت تولید کند. در باغ‌هایی که این کار را منظم انجام می‌دهند، هم کمیت و هم کیفیت میوه به‌مرور بهتر می‌شود و چرخه باردهی یک‌درمیان کم‌رنگ می‌شود.

برای شروع افزایش به ابزار یا امکانات خاصی نیاز است؟

اکثر کارها با ابزار معمول باغبانی قابل انجام است؛ مهم‌تر از ابزار، نظم و ثبت اطلاعات است. یک دفتر ساده که در آن تاریخ کارها و واکنش درخت را بنویسید، بیشترین تاثیر را دارد. برای کارهای تخصصی‌تر مثل تشخیص دقیق بیماری، مشورت با کارشناس هزینه کمتری از آزمون‌وخطا دارد.

اگر بعد از خواندن این مطلب تصمیم‌تان روشن شد، همین حالا اولین قدم را در تقویم باغ بگذارید؛ تاخیر در باغداری یعنی جابجایی سود به سال بعد. صفحه خرید نهال هم برای بررسی و مقایسه در دسترس شماست.

مهندس سعید قاسمی

کارشناس تولید و فروش نهال — نهالستان برتر نهال

مهندس سعید قاسمی، مدیر و کارشناس تولید نهالستان برتر نهال است؛ مجموعه‌ای با سابقه‌ای چند دهه‌ای در تولید و عرضه نهال مثمر در میاندوآب آذربایجان غربی که تمام نهال‌های خود را با شناسنامه و کد رهگیری جهاد کشاورزی و مجوزهای رسمی ارائه می‌کند. تجربه او در انتخاب پایه و رقمِ سازگار با اقلیم‌های مختلف ایران، مشاوره احداث باغ‌های تجاری و…

تماس با کارشناسان فروش | درباره نهالستان | مجوزهای مجموعه