;

آشنایی با آفات چوبخوار درخت گیلاس

سوالی که این روزها از کارشناسان ما زیاد پرسیده می‌شود، دقیقا درباره کنترل آفات است؛ از باغداران تازه‌کار تا کسانی که سال‌هاست با گیلاس زندگی می‌کنند، همه یک نقطه ابهام مشترک دارند. در این مقاله تلاش کرده‌ایم همان ابهام را با زبان ساده و مثال‌های باغی حل کنیم و در کنارش چک‌لیست عملی بدهیم تا دستتان برای شروع باز باشد. و اگر اصل انتخاب را درست شروع کنید، یک قیمت روز نهال گیلاس با ریشه قوی، نیمی از راه را قبل از هر کاری هموار کرده است.

معرفی آفات چوبخوار درخت گیلاس

آفات چوبخوار خسارت بزرگی بر درختان گیلاس وارد می کنند اما شناخت آنها می تواند اولین گام در کنترل خسارت آفات چوبخوار درخت گیلاس باشد، در این بخش سعی داریم شناخت بیشتری از ظاهر این آفت و سیکل زندگی آنها در باغ گیلاس به شما بدهیم تا بتوانید این آفات را در باغ خود به خوبی شناسایی کرده و بدانید که این افات چگونه می توانند به درختان گیلاس شما آسیب وارد کنند.

آفت پروانه فری

پروانه های نسبتا درشت و زیبا و با بدنی سفید رنگ که روی بالپوشهای آن خالهای مشکی وجود دارد یکی از آفات چوبخوار درختان گیلاس است اما اشتباه نکنید این پروانه ها نیستند که به چوب درختان شما آسیب می زنند بلکه لارو این پروانه است که با تغذیه از کامبیوم مرکزی شاخه های گیلاس و در مراحل پیشرفته با تغذیه از تنه ی درختان گیلاس سبب خشک شدن شاخه ها و تنه ی درختان می شوند.

آفت پروانه فری معمولا برای تخم گذاری خود درختان ضعیف، حساس و تحت تنش و البته جوان را انتخاب کرده و روی شاخه ها شروع به تخم گذاری می کند، لارو با خروج از تخم روی شاخه حرکت کرده و از یک قسمت ظریف وحساس وارد بافت مرکزی شاخه می شود، لارو در طول تغذیه ی خود از شاخه به محض برخورد با بافتی نامناسب و قدرتمند از شاخه خارج شده و به دنبال بافت ظریف تر و حساس تر می گردد.

مرحله ی لاروی این آفت دو سال به طول می انجامد و در طی این دو سال خسارت سنگینی را به شاخه های درخت گیلاس وارد می کند، پس از دو سال لارو سن آخر در بهار سال سوم به شفیره تبدیل شده و حشرات کامل به صورت پروانه هایی که ظاهر آنها توصیف شد از شفیره خارج می شود و پس از اندکی تغذیه از گرده های گل شروع به جفت گیری و تخم گذاری می کند.

برای درک بهتر خسارت این آفت شاید برای شما جالب باشد بدانید هر پروانه ی ماده ی بالغ می تواند تا هزار تخم بگذار و در واقع قدرت خشک کردن هزار شاخه ی گیلاس در باغ شما را دارد، برای شناسایی حضور این آفت در باغ خود می توانید از تله های نوری و فرمونی در فصل خروج حشرات کامل که معمولا مصادف با خرداد ماه است استفاده کنید، علاوه بر آن در طول سال برای تشخیص حضور این آفت در باغ باید به علائم تغذیه ی لارو از درختان توجه کنید.

علائم خسارت این آفت در باغ گیلاس به صورت خشک شدن به ویژه در شاخه های جوان و یا درختان جوان گیلاس، خارج شدن شیره ی درخت از محل دالان های لاروی و ریختن آنها پای درخت، خارج شدن تراشه های چوب از محل دالان ها به همراه فضولات لاروی از محل دالانها و ریختن آن پای درختان و مشاهده ی لاروهای زرد رنگ با اندازه های متفاوت روی شاخه ها خواهد بود.

همانطور که پیش تر بیان شد این آفت در زمان تغذیه در صورت برخورد با بافت ضخیم و مناسب از دالان خارج شده و با حرکت در طول شاخه به دنبال شاخه با بافت ظریف تر می گردد و در این مسیر حرکت ممکن است حتی روی زمین بیوفتند، بنابراین از مهمترین نشانه های حضور این آفت در باغ گیلاس مشاهده ی لاروهای زرد رنگ با نقاط مشکی روی شاخه ها است که در جستجوی شاخه های ظریف تر و مناسب تر می گردند.

سوسک شاخک بلند رزاسه

چوبخوار دیگری که می تواند به درختان گیلاس خسارت بزند آفت سوسک شاخک بلند رزاسه است، همانطور که از نام این آفت مشخص است این آفت در مرحله ی حشره ی کامل سوسکی باریک و کشیده با شاخکهای بلند و بندی است که از روی سر به سمت انتهای بدن کشیده شده است، این آفت در سال یک نسل را سپری کرده و در زمستان به صورت لارو سن آخر درون شاخه های آلوده زندگی می کنند.

در بهار شفیره تشکیل شده و سوسکهای بالغ از آن خارج شده و اندکی پس از شروع تغذیه جفت گیری کرده و تخم گذاری می کنند، لاروهای کوچک و زرد رنگ بدون هیچ گونه نقوش و یا خال مشکی رنگ شروع به تغذیه از سرشاخه های جوان درخت گیلاس کرده و با حرکت به سمت پایین خشکیدگی نیز به سمت پایین سرشاخه پیشروی می کند.

کرم سفید ریشه خوار

کرم سفید ریشه خوار همانطور که از نام آن پیداست کرمهای سفید و درشتی هستند که با تغذیه از ریشه ی درختان گیلاس سبب خشک شدن آنها می شود، این آفت در مرحله ی حشره ی کامل سوسکی درشت و قهوه ای با نقوش وخالهای سفید رنگ روی بالپوشها و قفسه ی سینه اس اما مهمترین مرحله ی خسارتزای این آفت نیز مانند آفات دیگر چوبخوار به مرحله ی لاروی مربوط می شود که در مجاورت ریشه و به مدت سه سال طول می کشد.

در بهار سال سوم لاروها تشکیل شفیره داده و پس از خروج از شفیره جفت گیری و تخم گذاری می کنند، تخم گذاری این آفت می تواند در کنار ریشه های علفهای هرز و بسیاری از درختان میوه ی دیگر صورت بگیرد اما نکته ی حائز اهمیت در مورد این آفت این است که کرم سفید ریشه می تواند همراه با کود نپوسیده ی دامی به باغ وارد شود.

بسته به اینکه لارو در چه سنی باشد میزان خسارت در سالهای مختلف متفاوت بوده و علائم نیز متفاوت است به طوری که این آفت در سنین پایین لاروی به ریشه های ظریف و موئین حمله می کند اما با درشت تر شدن و نزدیک شدن به سنین آخر لاروی از ریشه های اصلی نیز تغذیه کرده و علائم می تواند حتی به صورت خشک شدن بخش بزرگی از درخت نمایان شود.

سوسک چوبخوار طوقه

این آفت تخمهای خود را در ماه های خرداد و تیر در کنار پوست طوقه قرار داده و لاروها از قسمت زیرپوست طوقه غذای خود را تامین می کنند، با تغذیه ی لاروها از محل طوقه که در واقع گلوگاه تغذیه ی درخت از زمین به شمار می رود در مراحل پیشرفته تر و همچنین در درختان ضعیف و حساس می تواند منجر به مرگ کل درخت شود. سوسک چوبخوار طوقه که هر دو سال یک نسل را کامل می کند از مهمترین آفات درخت گیلاس در مراکز فروش نهال گیلاس و نهالستانها به شمار می رود چرا که سوسکهای بالغ بیشتر نهالها و درختان جوان که قطر طوقه ی کمتری دارند را برای تخم گذاری انتخاب می کنند.

نکات مهم و مشترک در مورد آفات چوبخوار گیلاس

پس از شناخت آفات مهم چوبخوار درختان گیلاس بد نیست به نکات مهمی که در مورد همه ی آنها مشترک بود نگاهی بیاندازیم:

حمله به درختان جوان

آفات چوبخوار اغلب درختان و شاخه های جوان را انتخاب می کنند بنابراین در زمان خرید نهال گیلاس باید این نکته ی بسیار مهم را در نظر داشته باشید و بانید که سلامت نهال باید از نظر عدم ابتلا به آفات چوبخوار تاییدشده باشد تا شما بتوانید آن نهال جدید را به باغ و یا باغچه ی خود انتقال دهید.

حمله به درختان حساس

گروه دومی از درختان که بیشتر در معرض خطر آفات چوبخوار قرار دارند در واقع درختانی هستند که به لحاظ ژنتیکی به این آفات حساس هستند، قیمت نهال گیلاس حساس پایین تر از نهال مقاوم بوده و ممکن است برخی از باغداران این اشتباه را در هنگام خرید مرتکب شده و ارقام حسس و یا ارقامی را که بر پایه های حساس پیوند خورده اند را خریداری نمایند که این خود می تواند ایجاد مشکل کند.

حمله به درختان ضعیف و تحت تنش

آفات چوبخوار و یا ریشه خوار معمولا برای تخم گذاری درختان ضعیفی که از برنامه ی منظم آبیاری و کود دهی برخوردار نباشند را انتخاب می کنند، بنابراین تقویت درختان و آبیاری به میزان نیاز می تواند مانع از ابتلای درختان به این آفات شود.

کنترل آفات چوبخوار در باغ گیلاس

به منظور کنترل آفات چوبخوار در باغ خود صرفنظر از اینکه با چه آفتی سر و کار داشته باشید اقدامات زیر می تواند تاثیر گذار باشد و حتی از درگیر شدن درختان سالم به این آفات نیز پیشگیری کنند.

خرید نهال سالم و مقاوم

همانطور که پیش تر بیان شد نهالهای حساسی که در نهالستانهای نامعتبر تولید می شوند می توانند آلوده به این آفت شده باشند و بنابراین توصیه می شود از نهالستانهای نهال خود را خریداری کنید که نهال سالم و مقاوم را به شما عرضه می کند.

حمایت از جمعیت دشمنان طبیعی

تمام آفات چوبخوار گیلاس در طبیعت دشمنانی دارند که می توانند آنها را کنترل کنند اما استفاده ی بی رویه از سموم عمومی و غیر ایمن سبب از بین رفتن جمعیت این دشمنان طبیعی شده است، در باغاتی که مدیریت باغداری به صورت نوین و علمی از همان ابتدای تاسیس باغ اجرا می شود دشمنان طبیعی به نحو احسنت محافظت شده و می توانند در باغ فعالیت داشته باشند.

نکته ی مهمی که در مورد دشمنان طبیعی وجود دارد این است که جمعیت آفت تحت تاثیر سموم مختلف مقاوم شده و به مرور هیچ سمی بر آنها موثر نخواهد بود اما در مورد دشمنان طبیعی آفات این مشکل به وجود نیامده و جمعیت آفات در باغات گیلاس از آستانه ی زیان اقتصادی عبور نخواهد کرد.

اهمیت هرس در کنترل آفات چوبخوار

هرس شاخه های آلوده و سوزاندن راهی بسیار موثر در کنترل این آفات است چرا که مرحله ی خسارت آفرین این آفات داخل چوب و یا زیر خاک به سر بوده و سم پاشی بر آنها بی اثر است اما سوزاندن شاخه های خشک شده و حاوی لارو می تواند جمعیت اولیه ی آفات برای سالهای بعدی زراعی را به شدت کاهش دهد.

بیشتر بخوانید: بررسی انواع آفات چوبخوار

شخم و یخ آب

شخم و یخ اب زمستانه برای آن درسته از آفات که در خاک وجود دارند و یا در خاک زمستانگذرانی می کنند مانند کرم سفید ریشه بسیار موثر بوده و می تواند جمعیت آفت را برای سال بعد کاهش دهد.

تقویت درختان

در بحث نکات مهم در رابطه با آفات چوبخوار دانستید که این آفات تنها به درختان ضعیف و حساس حمله می کنند و بنابراین داشتن برنامه ی غذایی مناسب و همینطور آبیاری مکفی در فصول مختلف سال درخت را تقویت کرده و جلوی حمله ی این افات به درختان گیلاس را خواهد گرفت.

استفاده از کود کاملا پوسیده ی دامی به صورت چالکود در ترکیب با ترکیباتی مانند سولفات روی، سولفات پتاسیم، سولفات آهن و سایر ترکیبات کود شیمیایی با سرعت جذب بالا و همچنین استفاده از اسیدهای آمینه و اسید هیومیک می تواند در کنترل این آفات بسیار موثر باشد.

استفاده از فرمونهای جنسی در کنترل چوبخوارها

شکار حشرات کامل آفات چوبخوار با استفاده از تله های فرمونی امکان پذیر است، می توان از این تله ها برای تعیین زمان خروج حشرات کامل از شفیره ی در منطقه ی خود استفاده کرد و بر اساس تاریخ پیک پرواز نیز می توان کنترل شیمیایی را بر روی حشرات کامل انجام داد و یا به منظور استفاده نکردن از سم می توان از تله ی فرمونی به تعداد زیادبرای شکار انبوه آفات استفاده کرد تا نیازی به کنترل شیمیایی نباشد.

کلام آخر

دانستید که آفات چوبخوار خسارت زیادی را می توانند به درختان گیلاس وارد کنند اما نکته ی بسیار مهم در مورد این آفات این است که آنها تنها درختان ضعیف و حساس را مورد حمه قرار داده و کافی است شما باغ خود را با ارقام مقاوم احداث کرده و تغذیه و آبیاری درختان خود را بر اساس برنامه ی منظم و نیاز سنجی دقیق انجام دهید در این صورت دردسر کنترل شیمیایی و بسیاری از اقدامات کنترل دیگر را متحمل نخواهید شد، در صورتی که برای تنظیم برنامه ی آبیاری و کود دهی درختان گیلاس خود بر اساس سن و فص سردر گم شده اید می توانید از مشاوران ما راهنماییهای لازم را دریافت نمایید.

نشانه‌هایی که می‌گویند کنترل آفات را درست پیش می‌برید

چطور بفهمید در مسیر درست هستید؟ چند نشانه ساده اما قابل اعتماد وجود دارد. رشد رویشی یکنواخت و بدون جهش‌های عجیب، اولین نشانه سلامت است؛ جهش ناگهانی معمولا عدم تعادل را نشان می‌دهد. دوم، رنگ و حالت برگ‌ها در میانه فصل؛ برگ سالم نه زرد می‌زند و نه پژمرده می‌شود. سوم، ثبات در فصل بعدی: کاری که امسال درست انجام شده، سال بعد خودش را با کیفیت بهتر نشان می‌دهد. اگر این نشانه‌ها را ببینید، مسیرتان درست است و فقط باید تداوم داشته باشید. و اگر نشانه‌ها برعکس‌اند، زودتر وارد عمل شوید؛ در باغ، تاخیر همیشه گران‌تر از اصلاح است.

سوالات متداول درباره کنترل آفات

آیا کنترل آفات برای ارقام مختلف گیلاس فرق می‌کند؟

بله؛ ارقام زودرس و دیررس زمان‌بندی متفاوتی دارند و واکنششان به شرایط هم یکسان نیست. قبل از هر برنامه‌ای، رقم درخت خود را دقیقا بشناسید و بر همان اساس زمان‌بندی کنید. اگر رقم باغتان را نمی‌دانید، یک عکس از میوه و برگ برای کارشناس بفرستید تا از روی مشخصات، رقم را مشخص کند.

اگر دیر متوجه مشکل شدم، هنوز راه اصلاح هست؟

در بیشتر موارد بله، فقط هزینه و زمانش بیشتر می‌شود. اول عامل اصلی را درست تشخیص بدهید و بعد به‌صورت مرحله‌ای اصلاح کنید؛ اصلاح یکباره و پرفشار معمولا درخت را استرس‌زار می‌کند. از این به بعد هم ثبت منظم وضعیت باغ را جدی بگیرید تا دفعه بعد زودتر ببینید.

آیا می‌توان کنترل آفات را به کسی واگذار کرد؟

بله و در باغ‌های بزرگ حتی توصیه می‌شود؛ اما واگذاری به معنای بی‌خبری نیست. برنامه و تقویم را خودتان داشته باشید، گزارش مرحله‌ای بخواهید و سر بازدیدهای کلیدی حاضر باشید. قرارداد شفاف با تعریف دقیق کارها، هم کیفیت را بالا می‌برد و هم اختلافات بعدی را حذف می‌کند.

بهترین زمان برای کنترل آفات چه موقع است؟

زمان دقیق به اقلیم بستگی دارد، اما قاعده کلی این است که کار را پیش از شروع فصل رشد برنامه‌ریزی کنید و اجرا را در شرایط مساعد آب‌وهوایی انجام بدهید. در مناطق سردسیر معمولا یک تا دو هفته تاخیر طبیعی است و جای نگرانی ندارد؛ چیزی که مهم است، تاخیر بی‌برنامه در وسط فصل است.

برنامه‌ریزی برای کنترل آفات نیازمند شناخت دقیق رقم و اقلیم است؛ اگر نیاز به راهنمایی دارید، از تجربه کارشناسان باغی کمک بگیرید. صفحه برتر نهال هم نقطه شروع خوبی برای مقایسه گزینه‌هاست.

مهندس سعید قاسمی

کارشناس تولید و فروش نهال — نهالستان برتر نهال

مهندس سعید قاسمی، مدیر و کارشناس تولید نهالستان برتر نهال است؛ مجموعه‌ای با سابقه‌ای چند دهه‌ای در تولید و عرضه نهال مثمر در میاندوآب آذربایجان غربی که تمام نهال‌های خود را با شناسنامه و کد رهگیری جهاد کشاورزی و مجوزهای رسمی ارائه می‌کند. تجربه او در انتخاب پایه و رقمِ سازگار با اقلیم‌های مختلف ایران، مشاوره احداث باغ‌های تجاری و…

تماس با کارشناسان فروش | درباره نهالستان | مجوزهای مجموعه

مقالات مرتبط

آشنایی با آفات چوبخوار درخت گیلاس

معرفی آفات چوبخوار درخت گیلاس

آفت پروانه فری

سوسک شاخک بلند رزاسه

کرم سفید ریشه خوار

سوسک چوبخوار طوقه

نکات مهم و مشترک در مورد آفات چوبخوار گیلاس

حمله به درختان جوان

حمله به درختان حساس

حمله به درختان ضعیف و تحت تنش

کنترل آفات چوبخوار در باغ گیلاس

خرید نهال سالم و مقاوم

حمایت از جمعیت دشمنان طبیعی

اهمیت هرس در کنترل آفات چوبخوار

شخم و یخ آب

تقویت درختان

استفاده از فرمونهای جنسی در کنترل چوبخوارها

نشانه‌هایی که می‌گویند کنترل آفات را درست پیش می‌برید

سوالات متداول درباره کنترل آفات

آیا کنترل آفات برای ارقام مختلف گیلاس فرق می‌کند؟

اگر دیر متوجه مشکل شدم، هنوز راه اصلاح هست؟

آیا می‌توان کنترل آفات را به کسی واگذار کرد؟

بهترین زمان برای کنترل آفات چه موقع است؟

مقالات مرتبط

شانکر باکترایی عمیق و سطحی درخت گیلاس

سیر تا پیاز گرده افشانی درختان گیلاس

چرا شکوفه درخت گیلاس می ریزد

علت جمع شدن برگ درخت گیلاس و علائم، کنترل

نظرات کاربران

دیدگاهتان را بنویسید لغو پاسخ

آشنایی با آفات چوبخوار درخت گیلاس

معرفی آفات چوبخوار درخت گیلاس

آفت پروانه فری

سوسک شاخک بلند رزاسه

کرم سفید ریشه خوار

سوسک چوبخوار طوقه

حمله به درختان جوان

حمله به درختان حساس

حمله به درختان ضعیف و تحت تنش

کنترل آفات چوبخوار در باغ گیلاس

خرید نهال سالم و مقاوم

حمایت از جمعیت دشمنان طبیعی

اهمیت هرس در کنترل آفات چوبخوار

شخم و یخ آب

تقویت درختان

استفاده از فرمونهای جنسی در کنترل چوبخوارها

نشانه‌هایی که می‌گویند کنترل آفات را درست پیش می‌برید

سوالات متداول درباره کنترل آفات

آیا کنترل آفات برای ارقام مختلف گیلاس فرق می‌کند؟

اگر دیر متوجه مشکل شدم، هنوز راه اصلاح هست؟

آیا می‌توان کنترل آفات را به کسی واگذار کرد؟

بهترین زمان برای کنترل آفات چه موقع است؟

مطالب مرتبط

مطالب پرطرفدار برتر نهال:

مقالات مرتبط

شانکر باکترایی عمیق و سطحی درخت گیلاس

سیر تا پیاز گرده افشانی درختان گیلاس

چرا شکوفه درخت گیلاس می ریزد

علت جمع شدن برگ درخت گیلاس و علائم، کنترل

محصولات مرتبط با گیلاس

نهال گیلاس خوشه ای فرانسه

نهال گیلاس سفید

نهال گیلاس امپرور فرانسیس

نهال گیلاس بارلت

نظرات کاربران

دیدگاهتان را بنویسید لغو پاسخ